ปรับอากาศตามจำนวนคนคือการให้ระบบปรับอากาศและระบบระบายอากาศทำงานตามจำนวนคนที่อยู่ในพื้นที่จริง แทนที่จะเดินเครื่องเท่ากันตลอดเวลาที่

ทำไมอาคาร นำอากาศภายนอกเข้ามามากเกินการใช้งาน
หมายเหตุ: คำว่า "ปรับอากาศ" ในบทความนี้หมายถึงระบบปรับอากาศและระบบระบายอากาศของ
อาคาร ไม่ได้หมายถึงการปรับอุณหภูมิของเครื่องปรับอากาศในบ้าน
Demand-controlled ventilation คืออะไร
Demand-controlled ventilation คือการปรับปริมาณอากาศภายนอกที่นำเข้ามาตามความต้องการจริงของพื้นที่ ซึ่งแปรตามจำนวนคนที่อยู่ในพื้นที่ขณะนั้น โดยไม่ต่ำกว่าค่าขั้นต่ำที่พื้นที่นั้นต้องได้
เพื่อให้เข้าใจง่าย ให้มองความต้องการอากาศภายนอกเป็นสองส่วน
| ส่วน | ใช้เจือจางอะไร | ปรับตามจำนวนคนได้ไหม |
|---|---|---|
| ส่วนที่แปรตามคน | คาร์บอนไดออกไซด์และสิ่งที่เกิดจากคน | ได้ ส่วนนี้คือส่วนที่ DCV ปรับ |
| ส่วนที่แปรตามพื้นที่ | สิ่งที่ปล่อยจากวัสดุ พื้นผิว เฟอร์นิเจอร์ และอุปกรณ์ใน |
ไม่ได้ ต้องคงไว้แม้ไม่มีคน |
ค่าของแต่ละส่วนสำหรับแต่ละประเภทพื้นที่ ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดและมาตรฐานการระบายอากาศที่ใช้กับ
ตัวอย่างการคิด (ตัวเลขสมมติ): โซนหนึ่งออกแบบไว้สำหรับ 1,000 คน ช่วงเช้าวันธรรมดามีคนจริง 250 คน ส่วนที่แปรตามคนจึงลดลงเหลือหนึ่งในสี่ของค่าที่ออกแบบ ส่วนที่แปรตามพื้นที่ยังเท่าเดิม ปริมาณอากาศภายนอกรวมที่ต้องนำเข้าจึงลดลง แต่ไม่ถึงหนึ่งในสี่ เพราะส่วนที่แปรตามพื้นที่ยังอยู่ ผลจริงของแต่ละ
วัดความต้องการได้อย่างไร: ตารางเวลา เซ็นเซอร์ CO2 และข้อมูล จำนวนคน
ระบบต้องมีสัญญาณบอกว่าพื้นที่มีคนเท่าไร ทางที่ใช้กันมีสามแบบ
| วิธี | ทำงานอย่างไร | จุดแข็ง | ข้อจำกัด |
|---|---|---|---|
| ตามตารางเวลา | ตั้งปริมาณอากาศตามช่วงเวลาที่คาดว่าคนมากหรือน้อย | ทำได้กับระบบเดิม ไม่ต้องเพิ่มอุปกรณ์ | ไม่รู้จำนวนคนจริง วันที่คนมากผิดปกติอากาศอาจไม่พอ |
| วัดระดับ CO2 ในพื้นที่หรือในท่อลมกลับ แล้วปรับอากาศให้อยู่ในระดับที่ตั้งไว้ | วัดผลลัพธ์ด้านคุณภาพอากาศโดยตรง | ระดับ CO2 ขึ้นช้ากว่าคนที่เข้ามา ต้องสอบเทียบเป็นระยะ ตำแหน่ง |
|
| นับคนเข้าออกที่ |
รู้จำนวนคนทันทีที่เข้ามา ใช้กับพื้นที่โถงใหญ่ได้ | ต้องนับครบทุก |
ในทางปฏิบัติ สองวิธีหลังใช้ร่วมกันได้ดี
ทำไมข้อมูล จำนวนคนช่วยในพื้นที่โถงใหญ่
โถงกลางและทางเดินของ
ข้อมูล จำนวนคนเข้าไปอยู่ในการควบคุมอย่างไร
ลำดับการทำงานโดยทั่วไปของการปรับอากาศตามจำนวนคน มีดังนี้
- นับคนเข้าออกที่ทุก
ทางเข้า ของโซน ได้จำนวนคนในพื้นที่ (occupancy) แบบเรียลไทม์ - ส่งตัวเลขจำนวนคนต่อโซนไปยังระบบควบคุม
อาคาร (building management system หรือ BMS) ผ่านช่องทางรับส่งข้อมูล ที่ระบบรองรับ - ระบบควบคุมคำนวณปริมาณอากาศภายนอกที่ต้องการ จากจำนวนคนและค่าขั้นต่ำของพื้นที่
- ปรับอุปกรณ์ เช่น ช่องลมปรับปริมาณ (damper) ของอากาศภายนอก หรือความเร็วพัดลมของเครื่องเติมอากาศ
- ตรวจด้วย
เซ็นเซอร์ CO2 ว่าคุณภาพอากาศยังอยู่ในระดับที่ตั้งไว้ - บันทึกและทบทวน เทียบการใช้
พลังงาน กับจำนวนคนเป็นรอบ เพื่อปรับค่าที่ตั้งไว้
ระบบควบคุม
พื้นที่ไหนเหมาะกับการปรับอากาศตามจำนวนคน
DCV ได้ผลมากที่สุดในพื้นที่ที่จำนวนคนขึ้นลงมาก และมีคนต่อพื้นที่สูงในช่วงที่แน่น
| ประเภทพื้นที่ | ความเหมาะสม | สิ่งที่ต้องดู |
|---|---|---|
| โรงภาพยนตร์ ห้องประชุม ห้องจัดงาน | เหมาะมาก จำนวนคนขึ้นลงเป็นรอบชัดเจน | ปรับล่วงหน้าก่อนรอบเริ่ม ใช้ตารางการจองประกอบ |
| โถงกลางและทางเดิน |
เหมาะ จำนวนคนต่างกันมากระหว่างวันธรรมดากับวันหยุด | นับครบทุก |
| ศูนย์อาหาร | เหมาะบางส่วน | ระบบดูดอากาศจากครัวต้องมีอากาศเติมชดเชย ปรับลดอากาศภายนอกได้ไม่ต่ำกว่าที่ระบบดูดต้องการ |
| เหมาะ โดยเฉพาะชั้นที่คนเข้าไม่เต็มทุกวัน | ดูการใช้พื้นที่จริงรายชั้น อ่านเพิ่มในบทความ occupancy sensor ใน |
|
| ห้องน้ำ |
ไม่ใช่เป้าหมายของ DCV ตามจำนวนคน | มีข้อกำหนดการระบายอากาศของตัวเอง |
ข้อควรระวังทางวิศวกรรมก่อนเริ่ม
- ไม่ลดต่ำกว่าค่าขั้นต่ำ ส่วนที่แปรตามพื้นที่ต้องคงไว้เสมอ แม้ในช่วงที่ไม่มีคน และต้องเป็นไปตามข้อกำหนดที่ใช้กับ
อาคาร - รักษาความดัน
อาคาร อาคาร ในเขตร้อนชื้นมักตั้งให้ความดันภายในสูงกว่าภายนอกเล็กน้อย เพื่อกันอากาศร้อนชื้นรั่วเข้าทางประตู ถ้าลดอากาศภายนอกมากจนเสียสมดุลกับระบบดูดอากาศออก อากาศชื้นจะรั่วเข้ามาแทน - ดูความชื้นด้วย ไม่ใช่แค่อุณหภูมิ การปรับปริมาณอากาศเปลี่ยนภาระการลดความชื้นของเครื่องส่งลมเย็น ต้องตรวจว่าความชื้นในพื้นที่ยังอยู่ในระดับที่ต้องการ
- ไล่อากาศก่อนเปิด
อาคาร หลายอาคาร นำอากาศภายนอกเข้ามาช่วงหนึ่งก่อนเปิด เพื่อไล่สิ่งที่สะสมช่วงกลางคืน ขั้นตอนนี้ยังจำเป็นแม้ยังไม่มีคน - ตั้งค่าสำรองเมื่อ
ข้อมูล ขาด ถ้าเซ็นเซอร์ นับคนหรือการส่งข้อมูล ขัดข้อง ระบบควรกลับไปใช้ค่าที่ออกแบบไว้ ไม่ใช่ค้างที่ค่าต่ำ - ทดสอบและปรับแต่งระบบ (commissioning) ตรวจว่าช่องลม พัดลม และ
เซ็นเซอร์ ตอบสนองตามที่ออกแบบ ก่อนใช้งานจริง - ให้วิศวกรผู้ออกแบบและผู้รับผิดชอบระบบเป็นผู้
ตัดสินใจ การเปลี่ยนลำดับการควบคุมกระทบทั้งคุณภาพอากาศ ความสบาย และความปลอดภัยของผู้ใช้ อาคาร
เริ่มต้นอย่างไร
- ตรวจค่าที่ตั้งไว้ปัจจุบัน ปริมาณอากาศภายนอกของแต่ละเครื่องตั้งไว้เท่าไร เดินเครื่องแบบเดียวกันทั้งวันหรือไม่
- เลือกโซนนำร่อง ที่จำนวนคนขึ้นลงมากและระบบควบคุมรองรับการปรับ เช่น ห้องจัดงานหรือโถงที่มี
ทางเข้า ชัดเจน - เก็บ
ข้อมูล ฐาน จำนวนคนรายชั่วโมง ระดับ CO2 อุณหภูมิ ความชื้น และพลังงาน ของเครื่องที่เกี่ยวข้อง ก่อนปรับ - ออกแบบลำดับการควบคุมร่วมกับวิศวกร กำหนดค่าขั้นต่ำ ค่าสูงสุด และค่าสำรองเมื่อ
ข้อมูล ขาด - ปรับแล้ววัดผล เทียบก่อนและหลังโดยปรับตามสภาพอากาศและจำนวนคนที่ต่างกัน
- ขยายไปโซนอื่น เมื่อผลของโซนนำร่องชัดเจน
ถ้า
ข้อมูล จำนวนคนและข้อมูล พลังงาน จาก IMAS
IMAS มีทั้ง
ระบบนับคน 3 มิติ ติดเพดาน นับแยกทิศทางเข้า ออก ให้จำนวนคนในพื้นที่แบบเรียลไทม์ โดยไม่ต้องระบุตัวบุคคลเซ็นเซอร์ ของ Xovis ส่งข้อมูล ออกผ่านโปรโตคอลรับส่งข้อมูล มาตรฐานได้หลายแบบ และ Xovis ระบุการปรับระบบปรับอากาศและพลังงาน ตามจำนวนคนไว้เป็นหนึ่งในการใช้งานด้านการบริหารอาคาร - ระบบ
พยากรณ์ จำนวนผู้มาเยือน คาดการณ์ จำนวนคนล่วงหน้าจากข้อมูล ผู้มาเยือน ยอดขาย ฤดูกาล และสภาพอากาศ ใช้วางแผนการเดินเครื่องในวันที่คาดว่าคนมาก - ระบบ
จัดการ พลังงาน อาคาร ด้วย AI ร่วมกับ Saturn Pyro บนแพลตฟอร์ม IoTWatt 4.0 เชื่อมมิเตอร์และระบบควบคุมอาคาร ที่มีอยู่วิเคราะห์ ระดับอุปกรณ์ เช่น เครื่องทำน้ำเย็นและระบบปรับอากาศ แจ้งเตือนการใช้ผิดปกติ และติดตามงานแก้ไขจนปิดงาน
การส่งจำนวนคนเข้าไปใช้ในระบบควบคุมของ
คำถามที่พบบ่อย
−ปรับอากาศตามจำนวนคนคืออะไร
คือการให้ระบบปรับอากาศและระบบระบายอากาศทำงานตามจำนวนคนที่อยู่ในพื้นที่จริง โดยเฉพาะการปรับปริมาณอากาศภายนอกที่นำเข้ามา แทนการเดินเครื่องค่าเดียวตลอดวัน
+Demand-controlled ventilation ต่างจากการตั้งเวลาเปิดปิดอย่างไร
การตั้งเวลาใช้ช่วงเวลาที่คาดไว้ ส่วน demand-controlled ventilation ใช้สัญญาณจริงของพื้นที่ เช่น จำนวนคนหรือระดับ CO2 จึงตอบสนองได้ทั้งวันที่คนน้อยกว่าและมากกว่าปกติ
+ใช้เซ็นเซอร์ CO2 อย่างเดียวพอไหม
ใช้ได้ในห้องที่อากาศผสมกันดี แต่ระดับ CO2 ขึ้นช้ากว่าคนที่เข้ามา และค่าจุดเดียวอาจไม่แทนพื้นที่โถงใหญ่ การใช้
+ปรับอากาศตามจำนวนคนแล้ว คุณภาพอากาศจะแย่ลงไหม
ไม่ควรแย่ลง ถ้าออกแบบให้ไม่ต่ำกว่าค่าขั้นต่ำของพื้นที่ ตั้งค่าสำรองเมื่อ
+ประหยัดได้เท่าไร
ขึ้นกับสภาพอากาศ ระบบที่มีอยู่ สัดส่วนอากาศภายนอก และความผันผวนของจำนวนคนใน
อยากรู้ว่าอาคาร ของคุณนำอากาศภายนอกเข้ามาเกินจำนวนคนจริงแค่ไหน
ทีม IMAS ช่วยสำรวจจุดนับคน มิเตอร์ และระบบควบคุม
แหล่งอ้างอิง
- Xovis AG. Building management solutions และ Sensor technology. เว็บไซต์ xovis.com
- Xovis AG. PC-Series Selection Guide (2024)
- Saturn Pyro Sdn Bhd. IoTWatt 4.0 Digital Energy Audit as a Service. เว็บไซต์ saturnpyro.com
- Retail Insight AS.
ข้อมูล บริการพยากรณ์ จำนวนผู้มาเยือน . เว็บไซต์ retailinsight.no
