IMAS Analytics.AI
หน้าแรกโซลูชันระบบนับคนและวิเคราะห์ผู้มาเยือนแดชบอร์ด XPERIOระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนระบบจัดการพลังงานอาคารด้วย AIอุตสาหกรรมห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้าร้านค้าปลีกหลายสาขาสนามบินและสถานีขนส่งอาคารสำนักงานและอาคารพาณิชย์ลองเล่นผลงานบทความเกี่ยวกับเราพันธมิตรติดต่อเรา

DATA INTELLIGENCE

เปรียบเทียบยอดขายแต่ละสาขาอย่างไรให้แฟร์: ใช้ข้อมูลผู้มาเยือนและตัวชี้วัดต่อพื้นที่ ต่อคน

เปรียบเทียบยอดขายแต่ละสาขาเป็นงานที่ผู้จัดการเครือร้านทำทุกเดือน แต่ตารางที่เรียงสาขาตามยอดขายรวมมักไม่แฟร์ สาขาใหญ่ในศูนย์การค้าย่อมขายได้มากกว่าสาขาเล็กในชุมชน สาขาในสถานีขนส่งมีคนผ่านมากแต่ซื้อน้อยชิ้น ถ้าจะรู้ว่าสาขาไหน "ทำงานได้ดี" จริง ต้องแยกยอดขายเป็นส่วนย่อย ใช้ตัวชี้วัดที่หารด้วยพื้นที่ จำนวนคน หรือชั่วโมงพนักงาน และเทียบเฉพาะสาขาที่ควรเทียบกัน บทความนี้อธิบายวิธีทำทีละขั้น พร้อมตัวอย่างตัวเลขสมมติ

เปรียบเทียบยอดขายแต่ละสาขาให้แฟร์ ด้วยข้อมูลผู้มาเยือน

ทำไมยอดขายรวมใช้เทียบสาขาตรง ๆ ไม่ได้

ยอดขายรวมบอกว่าสาขาไหนนำเงินเข้ามากที่สุด แต่ไม่บอกว่าสาขานั้นใช้โอกาสที่มีได้ดีแค่ไหน สาขาสองแห่งอาจต่างกันในหลายเรื่องที่ทีมหน้าร้านควบคุมไม่ได้

ปัจจัยที่ต่างกัน ตัวอย่าง วิธีปรับให้เทียบได้
ขนาดพื้นที่ขาย สาขาหนึ่งใหญ่กว่าอีกสาขาหลายเท่า หารด้วยพื้นที่ขาย
จำนวนคนที่มาถึงร้าน ร้านในศูนย์การค้าใหญ่กับร้านในชุมชน หารด้วยจำนวนคนเข้าร้าน
ประเภททำเล ศูนย์การค้า ริมถนน สถานีขนส่ง สนามบิน จัดกลุ่มสาขาตามทำเลก่อนเทียบ
เวลาเปิดและจำนวนพนักงาน สาขาเปิดยาวกว่า หรือมีพนักงานมากกว่า หารด้วยชั่วโมงพนักงาน
อายุสาขา สาขาเพิ่งเปิดกับสาขาที่เปิดมาหลายปี แยกสาขาใหม่ออก หรือเทียบกับตัวเองย้อนหลัง
เหตุการณ์เฉพาะ ปรับปรุงร้าน ปิดชั่วคราว ศูนย์การค้าจัดงานใหญ่ ตัดช่วงนั้นออก หรือหมายเหตุไว้

ถ้าจัดอันดับด้วยยอดขายรวมอย่างเดียว ผู้จัดการสาขาใหญ่จะดูเก่งเสมอ และสาขาเล็กที่ทำงานดีจะไม่มีใครเห็น ซึ่งส่งผลต่อการตั้งเป้า การให้รางวัล และการตัดสินใจลงทุน

แยกยอดขายออกเป็นส่วนย่อยก่อนเทียบ

ยอดขายของร้านที่มีหน้าร้านแยกได้เป็นสามส่วน

ยอดขาย = จำนวนคนเข้าร้าน × อัตราการซื้อ × ยอดขายต่อบิล

  • จำนวนคนเข้าร้าน (footfall) ขึ้นกับทำเล การมองเห็นหน้าร้าน และการตลาดเป็นหลัก
  • อัตราการซื้อ (conversion rate) ขึ้นกับสินค้า พนักงาน คิว และการจัดร้าน
  • ยอดขายต่อบิล (average transaction value) ขึ้นกับการจัดสินค้า ราคา และการแนะนำสินค้า

เมื่อแยกแล้วจะเห็นว่าสาขาที่ยอดขายต่ำ อาจไม่ได้มีปัญหาเรื่องการขายเลย แต่มีคนมาถึงน้อย หรือกลับกัน สาขาที่ยอดขายสูงอาจเสียลูกค้าที่เข้าร้านไปมาก ส่วนที่แยกไม่ได้ถ้าไม่มีระบบนับคน คือจำนวนคนเข้าร้าน เพราะระบบขายหน้าร้าน (POS) รู้แค่จำนวนบิล ไม่รู้ว่ามีคนเข้ามาแล้วออกไปโดยไม่ซื้อกี่คน ดูสูตรและความหมายของแต่ละตัวได้ในบทความตัวชี้วัดร้านค้าปลีก 8 ตัว และอัตราการซื้อของร้านที่มีหน้าร้าน

ตัวชี้วัดที่ใช้เทียบสาขาได้แฟร์กว่ายอดขายรวม

ตัวชี้วัดแต่ละตัว "ปรับ" ความต่างคนละเรื่อง จึงควรดูหลายตัวพร้อมกัน ไม่เลือกตัวเดียว

ตัวชี้วัด สูตร ปรับความต่างเรื่องอะไร ข้อควรระวัง
ยอดขายต่อตารางเมตร ยอดขาย ÷ พื้นที่ขาย ขนาดร้าน ทุกสาขาต้องใช้นิยามพื้นที่ขายเดียวกัน
ยอดขายต่อผู้มาเยือน ยอดขาย ÷ คนเข้าร้าน จำนวนคนที่ทำเลส่งมาให้ ต้องนับคนเข้าร้านด้วยวิธีเดียวกันทุกสาขา
อัตราการซื้อ บิล ÷ คนเข้าร้าน × 100 จำนวนคนที่ทำเลส่งมาให้ ทำเลที่คนแวะดูเร็ว เช่น สถานี จะต่ำโดยธรรมชาติ
ยอดขายต่อบิล ยอดขาย ÷ บิล จำนวนลูกค้าที่ซื้อ สินค้าต่างกันตามสาขา ทำให้เทียบยาก
คนเข้าร้านต่อชั่วโมงพนักงาน คนเข้าร้าน ÷ ชั่วโมงพนักงาน จำนวนพนักงานและเวลาเปิด ใช้ดูว่าพนักงานพอกับลูกค้าหรือไม่ ไม่ใช่วัดว่าใครขยัน
ยอดขายต่อชั่วโมงพนักงาน ยอดขาย ÷ ชั่วโมงพนักงาน จำนวนพนักงานและเวลาเปิด สาขาที่พนักงานน้อยเกินไปจะดูดีบนกระดาษ แต่เสียลูกค้าจริง
อัตราการดึงคนเข้าร้าน (capture rate) คนเข้าร้าน ÷ คนเดินผ่านหน้าร้าน × 100 ปริมาณคนในทำเล ใช้ได้เฉพาะสาขาที่นับคนเดินผ่านหน้าร้านได้ เช่น ร้านในศูนย์การค้า

ตัวชี้วัด "ต่อคน" บอกว่าสาขาใช้ลูกค้าที่มาถึงได้ดีแค่ไหน ส่วนตัวชี้วัด "ต่อพื้นที่" บอกว่าพื้นที่ที่จ่ายค่าเช่าคุ้มแค่ไหน สองกลุ่มนี้ตอบคำถามคนละข้อ และอาจให้อันดับสาขาที่ต่างกันมาก

จัดกลุ่มสาขาก่อนเทียบ

แม้ใช้ตัวชี้วัดต่อพื้นที่และต่อคนแล้ว สาขาที่ต่างกันมากก็ยังเทียบกันยาก วิธีที่ใช้กันทั่วไปคือจัดสาขาเป็นกลุ่มที่ใกล้เคียงกัน (peer group) แล้วเทียบภายในกลุ่ม

  • ตามประเภททำเล เช่น ศูนย์การค้าขนาดใหญ่ คอมมูนิตี้มอลล์ ริมถนน สถานีขนส่ง
  • ตามขนาดร้าน เช่น แบ่งเป็นช่วงพื้นที่ขาย
  • ตามรูปแบบร้าน เช่น ร้านเต็มรูปแบบ ร้านขนาดเล็ก ร้านสินค้าลดราคา
  • ตามอายุสาขา แยกสาขาที่เปิดไม่ถึงหนึ่งปีออก เพราะยังไม่มีฐานเทียบปีก่อน

กลุ่มไม่ต้องละเอียดมาก เริ่มจากสองถึงสี่กลุ่มก็พอ สิ่งสำคัญคือทุกคนในองค์กรใช้การจัดกลุ่มเดียวกัน และเปลี่ยนเมื่อจำเป็นเท่านั้น

ตั้งนิยามเดียวกันทุกสาขา

ตัวเลขเทียบกันได้เมื่อวัดด้วยกติกาเดียวกัน จุดที่มักต่างกันโดยไม่มีใครสังเกต มีดังนี้

  1. เส้นนับคนเข้าร้าน ร้านที่มีหลายทางเข้าต้องนับครบทุกทาง และรวมเป็นตัวเลขเดียว
  2. การหักพนักงาน สาขาหนึ่งหักพนักงานออก อีกสาขาไม่หัก ตัวเลขจะต่างกันโดยไม่เกี่ยวกับลูกค้า
  3. การนับเป็นกลุ่ม ครอบครัวที่เข้าร้านพร้อมกันมักซื้อบิลเดียว ถ้าบางสาขานับเป็นรายคน บางสาขานับเป็นกลุ่ม อัตราการซื้อจะเทียบกันไม่ได้
  4. พื้นที่ขาย ตกลงว่าจะรวมห้องเก็บของ ห้องลองเสื้อ หรือพื้นที่หน้าร้านหรือไม่
  5. ยอดขายที่นับ ตกลงว่ารวมคำสั่งซื้อออนไลน์ที่มารับที่ร้าน และหักสินค้าคืนอย่างไร
  6. เวลาเปิดร้าน ใช้ข้อมูลเฉพาะช่วงที่ร้านเปิดจริง
  7. เทคโนโลยีนับคน ถ้าแต่ละสาขาใช้อุปกรณ์ต่างชนิด ความคลาดเคลื่อนอาจต่างกัน ควรตรวจความถูกต้องทุกสาขาด้วยวิธีเดียวกัน ดูความต่างของแต่ละเทคโนโลยีได้ในบทความเปรียบเทียบเทคโนโลยีเครื่องนับคนเข้าออก

เขียนนิยามเหล่านี้เป็นเอกสารสั้น ๆ ฉบับเดียว แล้วใช้กับทุกสาขาและทุกรายงาน ถ้าต้องเปลี่ยนนิยามกลางปี ให้หมายเหตุไว้ เพราะตัวเลขก่อนและหลังเปลี่ยนจะเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้

เทียบกับตัวเองก่อน แล้วค่อยเทียบกับสาขาอื่น

การเทียบสาขากับตัวเองช่วงเดียวกันของปีก่อน (like-for-like) ตัดความต่างเรื่องทำเลและขนาดออกได้เกือบหมด เพราะเป็นร้านเดิมในที่เดิม วิธีที่ใช้ได้ง่ายคือทำเป็นดัชนี

ดัชนี = ค่าช่วงนี้ ÷ ค่าช่วงเดียวกันของปีก่อน × 100

ตัวอย่าง (ตัวเลขสมมติ): สาขาหนึ่งมีคนเข้าร้านเดือนนี้ 22,000 คน ช่วงเดียวกันปีก่อน 20,000 คน ดัชนีคือ 110 แปลว่าคนเข้าร้านมากกว่าปีก่อนหนึ่งในสิบ เมื่อทุกสาขาแปลงเป็นดัชนีแล้ว ก็นำมาเรียงเทียบกันในกลุ่มได้ โดยไม่ต้องสนใจว่าสาขาไหนใหญ่หรือเล็ก

ข้อควรระวังคือวันหยุดยาวและเทศกาลที่เลื่อนวันทุกปี ควรเทียบช่วงที่มีวันหยุดตรงกัน หรือเทียบแบบวันในสัปดาห์เดียวกัน ส่วนช่วงที่สาขาจัดกิจกรรมพิเศษ ดูวิธีแยกผลกิจกรรมออกได้ในบทความวัดผลแคมเปญและอีเวนต์ในศูนย์การค้า

ตัวอย่าง: สามสาขา สามคำตอบ (ตัวเลขสมมติ)

เครือร้านแห่งหนึ่งมีสามสาขา ข้อมูลหนึ่งสัปดาห์เป็นดังนี้

สาขา A ศูนย์การค้าใหญ่ สาขา B คอมมูนิตี้มอลล์ สาขา C สถานีขนส่ง
ยอดขาย (บาท) 810,000 432,000 300,000
พื้นที่ขาย (ตร.ม.) 250 120 80
คนเข้าร้าน (คน) 6,000 2,400 5,000
จำนวนบิล 900 480 500
ชั่วโมงพนักงาน 400 200 250
ยอดขายต่อตร.ม. (บาท) 3,240 3,600 3,750
อัตราการซื้อ 15% 20% 10%
ยอดขายต่อบิล (บาท) 900 900 600
ยอดขายต่อผู้มาเยือน (บาท) 135 180 60
คนเข้าร้านต่อชั่วโมงพนักงาน 15 12 20

ถ้าดูยอดขายรวม สาขา A นำชัดเจน แต่เมื่อดูตัวชี้วัดอื่น เรื่องเปลี่ยนไป

  • สาขา A ขายได้มากที่สุด แต่ยอดขายต่อตารางเมตรต่ำที่สุด คำถามที่ควรถามคือพื้นที่ใหญ่เกินความต้องการหรือไม่ และใช้พื้นที่ส่วนไหนได้ไม่คุ้ม
  • สาขา B มีคนเข้าน้อยที่สุด แต่เปลี่ยนคนเข้าร้านเป็นผู้ซื้อได้ดีที่สุด และยอดขายต่อผู้มาเยือนสูงที่สุด จุดที่ควรดูคือการดึงคนให้มาถึงร้าน เช่น การมองเห็นหน้าร้านและการตลาดในพื้นที่ ไม่ใช่การขายในร้าน
  • สาขา C ยอดขายต่อตารางเมตรสูงที่สุด แต่อัตราการซื้อและยอดขายต่อบิลต่ำ ซึ่งเป็นลักษณะปกติของทำเลที่คนแวะเร็ว คนเข้าร้านต่อชั่วโมงพนักงานก็สูงที่สุด ควรดูว่าช่วงคนแน่นมีพนักงานพอหรือไม่ และควรเทียบกับสาขาอื่นในสถานีขนส่ง มากกว่าเทียบกับสาขา A

ไม่มีสาขาไหน "ดีที่สุด" ในทุกตัวชี้วัด และแต่ละสาขามีเรื่องที่ต้องแก้คนละเรื่อง นี่คือเหตุผลที่ตารางยอดขายรวมอย่างเดียวพาไปตัดสินใจผิดได้

อ่านผลแล้วทำอะไรต่อ

สิ่งที่เห็น เรื่องที่ควรตรวจ ทีมที่ควรคุยด้วย
คนเข้าร้านลดลง แต่อัตราการซื้อคงที่ ทำเล การมองเห็นหน้าร้าน การตลาด งานของศูนย์การค้า การตลาด ทีมพัฒนาสาขา
คนเข้าร้านคงที่ แต่อัตราการซื้อลดลง สินค้าขาด พนักงานไม่พอช่วงพีค คิวชำระเงิน ราคา ผู้จัดการสาขา ฝ่ายปฏิบัติการ
อัตราการซื้อดี แต่ยอดขายต่อบิลต่ำ การจัดสินค้า การแนะนำสินค้า สินค้าที่มีในสาขา ฝ่ายสินค้า ผู้จัดการสาขา
ยอดขายต่อตร.ม. ต่ำต่อเนื่อง ขนาดพื้นที่ ผังร้าน ค่าเช่าเทียบผลตอบแทน ทีมพัฒนาสาขา ฝ่ายบริหาร
คนเข้าร้านต่อชั่วโมงพนักงานสูงมากบางช่วง ตารางกะไม่ตรงกับช่วงที่ลูกค้ามา ผู้จัดการสาขา

ข้อมูลช่วยชี้ว่าควรเริ่มถามที่ไหน คนที่รู้คำตอบคือผู้จัดการสาขาและทีมหน้างาน การประชุมทบทวนสาขาที่ดีจึงเริ่มจากตัวเลข แล้วฟังคำอธิบายของสาขา ก่อนตกลงสิ่งที่จะลองทำ สำหรับเรื่องจัดกะพนักงานตามจำนวนลูกค้า ดูเพิ่มเติมได้ในบทความจัดตารางงานพนักงานหน้าร้านจากจำนวนลูกค้าจริง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อเปรียบเทียบสาขา

  1. จัดอันดับด้วยตัวชี้วัดตัวเดียว ทุกตัวชี้วัดมีมุมที่มองไม่เห็น ควรดูอย่างน้อยหนึ่งตัวต่อพื้นที่และหนึ่งตัวต่อคน
  2. เทียบข้ามทำเลโดยไม่จัดกลุ่ม สาขาในสถานีขนส่งจะดูแย่เสมอเมื่อเทียบอัตราการซื้อกับสาขาในศูนย์การค้า
  3. ตัวเลขคนเข้าร้านคุณภาพไม่เท่ากัน สาขาที่ตัวนับคนคลาดเคลื่อน ทำให้อัตราการซื้อสูงหรือต่ำเกินจริง ควรตรวจความถูกต้องของการนับทุกสาขาเป็นระยะ
  4. ใช้ค่าเฉลี่ยของเครือเป็นเป้าของทุกสาขา ค่าเฉลี่ยของกลุ่มที่ใกล้เคียงกัน และค่าของสาขาเองย้อนหลัง เป็นฐานที่ใช้ได้ดีกว่า
  5. ดูแต่รายเดือน ปัญหาที่เกิดเฉพาะบางชั่วโมงหรือบางวันจะหายไปในค่ารายเดือน
  6. ใช้ตัวเลขตำหนิแทนการหาสาเหตุ ถ้าสาขากลัวตัวเลข ข้อมูลจะถูกอธิบายแบบป้องกันตัว แทนที่จะช่วยหาทางแก้

เปรียบเทียบผลงานทุกสาขาบนนิยามเดียวกันกับ IMAS

การเทียบสาขาให้แฟร์เริ่มจากตัวเลขคนเข้าร้านที่วัดแบบเดียวกันทุกสาขา แล้วนำมารวมกับยอดขายในที่เดียว

  • ระบบนับคน 3 มิติ ติดเพดาน นับจำนวนคนเข้าพื้นที่แบบเรียลไทม์ และติดตามเวลาที่อยู่ในพื้นที่ โดยไม่ต้องระบุตัวบุคคล ใช้วิธีนับเดียวกันได้ทุกสาขา
  • แดชบอร์ด XPERIO แสดงคนเดินผ่านหน้าร้าน อัตราการดึงคนเข้าร้าน เวลาที่อยู่ในพื้นที่ จำนวนคนในพื้นที่ และอัตราการซื้อเมื่อเชื่อมข้อมูลยอดขาย เทียบได้รายวันถึงรายปีและระหว่างสาขา มีมุมมองภาพรวมทุกสาขาที่เรียงสาขาตามการเปลี่ยนแปลง และมีผู้ช่วย AI ที่ถามด้วยภาษาธรรมดาเพื่อดูแนวโน้มและเทียบสาขา
  • ระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือน ใช้แพลตฟอร์มของ Retail Insight จากนอร์เวย์ ติดตามจำนวนลูกค้าต่อชั่วโมง ยอดขายต่อชั่วโมง และชั่วโมงพนักงานตามแผนเทียบกับจริง ให้ทีมสาขา ทีมภาค และสำนักงานใหญ่เห็นตัวเลขชุดเดียวกัน โดยผู้จัดการร้านเป็นผู้ตัดสินใจสุดท้าย

ระบบช่วยรวมตัวเลขให้อยู่บนนิยามเดียวกันและชี้ว่าสาขาไหนควรดูก่อน ส่วนการตัดสินใจว่าจะปรับพื้นที่ คน หรือสินค้าอย่างไร ยังเป็นของผู้บริหารและผู้จัดการสาขาที่รู้บริบท ดูภาพรวมสำหรับเครือร้านได้ที่หน้าโซลูชันสำหรับร้านค้าปลีกหลายสาขา

คำถามที่พบบ่อย

−เปรียบเทียบยอดขายแต่ละสาขาควรใช้ตัวชี้วัดอะไร

ควรดูหลายตัวพร้อมกัน อย่างน้อยหนึ่งตัวต่อพื้นที่ เช่น ยอดขายต่อตารางเมตร และหนึ่งตัวต่อคน เช่น อัตราการซื้อหรือยอดขายต่อผู้มาเยือน แล้วเทียบภายในกลุ่มสาขาที่ทำเลและขนาดใกล้เคียงกัน

+ไม่มีระบบนับคน เทียบสาขาได้ไหม

ได้บางส่วน ยอดขายต่อตารางเมตรและยอดขายต่อบิลคำนวณจากระบบขายหน้าร้านได้ แต่จะไม่รู้ว่ายอดขายที่ต่างกันมาจากจำนวนคนที่มาถึง หรือจากการขายในร้าน ซึ่งต้องแก้คนละทาง

+ยอดขายต่อตารางเมตรกับยอดขายต่อผู้มาเยือน ต่างกันอย่างไร

ยอดขายต่อตารางเมตรบอกว่าพื้นที่คุ้มแค่ไหน ส่วนยอดขายต่อผู้มาเยือนบอกว่าสาขาใช้ลูกค้าที่มาถึงได้ดีแค่ไหน สาขาเดียวกันอาจดีในตัวหนึ่งแต่ด้อยในอีกตัว

+Like-for-like คืออะไร

คือการเทียบสาขาเดิมกับตัวเองในช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยตัดสาขาที่เพิ่งเปิดหรือปิดปรับปรุงออก ทำให้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่ไม่ได้มาจากการเพิ่มหรือลดจำนวนสาขา

+สาขาใช้ตัวนับคนต่างยี่ห้อกัน เทียบได้ไหม

เทียบได้ถ้าตรวจความถูกต้องของการนับแต่ละสาขาด้วยวิธีเดียวกัน และใช้นิยามเดียวกัน เช่น การหักพนักงานและการนับกลุ่ม ถ้าความคลาดเคลื่อนต่างกันมาก ตัวชี้วัดต่อคนจะเพี้ยน

อยากเห็นผลงานทุกสาขาบนนิยามเดียวกัน

ทีม IMAS ช่วยวางจุดนับคน ตั้งนิยามตัวชี้วัด และตั้งแดชบอร์ดให้ทีมสาขาและสำนักงานใหญ่ดูตัวเลขชุดเดียวกัน รายละเอียดและค่าใช้จ่ายแจ้งในใบเสนอราคา

ขอสาธิตระบบ · ดูโซลูชันสำหรับร้านค้าปลีกหลายสาขา

แหล่งอ้างอิง

  • CountMatters AS. XPERIO analytics platform: People Counting, Footfall Analytics และหน้าใช้งานค้าปลีก. เว็บไซต์ countmatters.com
  • Retail Insight AS. Retail productivity platform. เว็บไซต์ retailinsight.no
  • Xovis AG. Retail solutions. เว็บไซต์ xovis.com