IMAS Analytics.AI
หน้าแรกโซลูชันระบบนับคนและวิเคราะห์ผู้มาเยือนแดชบอร์ด XPERIOระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนระบบจัดการพลังงานอาคารด้วย AIอุตสาหกรรมห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้าร้านค้าปลีกหลายสาขาสนามบินและสถานีขนส่งอาคารสำนักงานและอาคารพาณิชย์ลองเล่นผลงานบทความเกี่ยวกับเราพันธมิตรติดต่อเรา

DATA INTELLIGENCE

จัดตารางงานพนักงานหน้าร้านจากจำนวนลูกค้าจริง: ใช้การพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนวางกะให้พอดี

การจัดตารางงานพนักงานหน้าร้านเป็นงานที่ผู้จัดการสาขาทำทุกสัปดาห์ และส่งผลตรงต่อทั้งยอดขายและต้นทุน ถ้าคนน้อยในช่วงที่ลูกค้าแน่น ลูกค้าจะรอนานและเดินออกโดยไม่ได้ซื้อ ถ้าคนมากในช่วงที่ร้านเงียบ ชั่วโมงงานจะถูกใช้ไปโดยไม่ได้สร้างยอดขาย บทความนี้อธิบายวิธีจัดกะพนักงานจาก "จำนวนลูกค้าที่เข้าร้านจริงรายชั่วโมง" แทนการจัดแบบเท่ากันทั้งวัน พร้อมตัวอย่างคำนวณ วิธีทำด้วย Excel และบทบาทของระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือน

หัวหน้าร้านประชุมสั้นกับพนักงานกลางพื้นที่ขายก่อนเปิดร้าน

ทำไมต้องจัดกะตามจำนวนลูกค้า ไม่ใช่ตามยอดขายอย่างเดียว

หลายร้านวางกะจากประสบการณ์ของผู้จัดการและยอดขายย้อนหลัง ซึ่งใช้ได้ดีในระดับหนึ่ง แต่ยอดขายบอกได้เพียงว่า "มีคนซื้อเท่าไร" ไม่ได้บอกว่า "มีคนเข้ามาเท่าไร" ช่วงที่คนเข้าร้านมากแต่พนักงานไม่พอ ยอดขายจะออกมาต่ำกว่าที่ควรเป็น ถ้าใช้ยอดขายช่วงนั้นวางกะครั้งถัดไป ร้านก็จะจัดคนน้อยเท่าเดิมวนไปเรื่อย ๆ

จำนวนคนเข้าร้านจากระบบนับคนจึงเป็นตัวตั้งที่ตรงกว่า เพราะสะท้อน "ความต้องการบริการ" ที่เกิดขึ้นจริง ไม่ว่าคนนั้นจะซื้อหรือไม่ก็ตาม เมื่อนำมาดูคู่กับอัตราการซื้อ (conversion rate) จะเห็นชัดว่าช่วงไหนร้านเสียโอกาสเพราะคนไม่พอ ดูวิธีคำนวณได้ในบทความอัตราการซื้อของร้านที่มีหน้าร้าน คิดอย่างไร

ข้อมูลที่ต้องใช้ในการจัดตารางงานพนักงาน

ข้อมูล ได้มาจาก ใช้ทำอะไร
จำนวนคนเข้าร้านรายชั่วโมง ย้อนหลังหลายสัปดาห์ ระบบนับคนที่ทางเข้า เห็นรูปแบบตามวันและเวลา
จำนวนบิลและยอดขายรายชั่วโมง ระบบขายหน้าร้าน (POS) ดูอัตราการซื้อ และหาช่วงที่เสียโอกาส
ปฏิทินร้านและพื้นที่ ฝ่ายการตลาด ศูนย์การค้า โปรโมชัน กิจกรรม วันหยุดยาว วันเงินเดือนออก
สภาพอากาศ ข้อมูลพยากรณ์อากาศ ฝนตกหรืออากาศร้อนมีผลต่อคนเดินห้าง
ข้อจำกัดของทีม ฝ่ายบุคคล ผู้จัดการสาขา จำนวนพนักงาน ทักษะ วันลา เวลาพัก กติกาตามกฎหมายและข้อบังคับบริษัท

5 ขั้นตอนจัดกะพนักงานจากจำนวนคนเข้าร้าน

1. ดูรูปแบบคนเข้าร้านตามวันและชั่วโมง

นำข้อมูลคนเข้าร้านย้อนหลังมาจัดเป็นตาราง วันในสัปดาห์ × ช่วงเวลา จะเห็นทันทีว่าแต่ละวันมีช่วงพีกไม่เหมือนกัน วันธรรมดาอาจแน่นช่วงพักกลางวันและหลังเลิกงาน ส่วนวันเสาร์อาทิตย์มักแน่นช่วงบ่ายถึงเย็น

2. คาดการณ์จำนวนคนเข้าร้านของสัปดาห์ที่จะวางกะ

ใช้รูปแบบจากขั้นที่ 1 เป็นฐาน แล้วปรับด้วยสิ่งที่รู้ล่วงหน้า เช่น โปรโมชัน กิจกรรมในศูนย์การค้า หรือวันหยุดยาว ขั้นนี้คือการ "พยากรณ์" ทำด้วยมือได้ แต่จะยากขึ้นเมื่อมีหลายสาขาและหลายปัจจัยพร้อมกัน

3. กำหนดจำนวนลูกค้าที่พนักงานหนึ่งคนดูแลได้ดี

เปิดข้อมูลย้อนหลังของร้านเอง หาช่วงที่อัตราการซื้อดี แล้วดูว่าในช่วงนั้นพนักงานหนึ่งคนดูแลลูกค้ากี่คน ตัวเลขนี้คือ "อัตราส่วนเป้าหมาย" ของร้าน ร้านที่ต้องให้คำแนะนำมาก เช่น ร้านแว่นตาหรือเครื่องใช้ไฟฟ้า จะมีอัตราส่วนต่ำกว่าร้านที่ลูกค้าหยิบสินค้าเอง ในทางปฏิบัติจึงควรใช้ตัวเลขของร้านตัวเอง มากกว่าตัวเลขจากที่อื่น

4. แปลงเป็นจำนวนพนักงานที่ต้องมีในแต่ละช่วง แล้ววางกะ

จำนวนพนักงานที่ต้องมี = จำนวนคนเข้าร้านที่คาดการณ์ ÷ อัตราส่วนเป้าหมาย (ปัดขึ้น) และไม่ต่ำกว่าจำนวนขั้นต่ำที่ร้านต้องมีเพื่อเปิดร้าน จากนั้นจึงจัดกะจริงให้ครอบคลุมตัวเลขนี้ โดยคำนึงถึงเวลาพัก วันหยุด และทักษะของแต่ละคน

5. เทียบแผนกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง แล้วปรับรอบถัดไป

หลังจบสัปดาห์ ให้เทียบ 3 อย่าง คือ คนเข้าร้านที่คาดการณ์กับที่เกิดจริง ชั่วโมงพนักงานตามแผนกับที่ใช้จริง และอัตราการซื้อในแต่ละช่วง ถ้าช่วงที่เติมคนแล้วอัตราการซื้อดีขึ้น แปลว่ามาถูกทาง ถ้าไม่เปลี่ยน อาจต้องดูปัจจัยอื่น เช่น สินค้าขาดหรือคิวชำระเงิน

ตัวอย่างคำนวณ: วันเสาร์ของร้านแฟชั่นหนึ่งสาขา

ตัวเลขด้านล่างเป็นตัวเลขสมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ร้านตั้งอัตราส่วนเป้าหมายไว้ที่ลูกค้า 100 คนต่อพนักงาน 1 คนในทุกช่วง 2 ชั่วโมง และต้องมีพนักงานอย่างน้อย 3 คนตลอดเวลาเปิดร้าน

ช่วงเวลา คนเข้าร้านที่คาดการณ์ พนักงานที่ต้องมี (÷100 ปัดขึ้น ขั้นต่ำ 3) แผนเดิม (เท่ากันทั้งวัน) ต่างจากแผนเดิม
10:00–12:00 280 3 5 เกิน 2
12:00–14:00 520 6 5 ขาด 1
14:00–16:00 460 5 5 พอดี
16:00–18:00 720 8 5 ขาด 3
18:00–20:00 640 7 5 ขาด 2
20:00–22:00 250 3 5 เกิน 2
รวม (คน × ช่วง) 2,870 32 30 –

ผลที่เห็นคือ ชั่วโมงงานรวมแทบไม่ต่างกัน (32 กับ 30 คน-ช่วง) แต่การกระจายต่างกันมาก แผนเดิมมีคนเกินในช่วงเช้าและช่วงปิดร้าน และขาดมากในช่วง 16:00–20:00 ซึ่งเป็นช่วงที่ลูกค้าแน่นที่สุด ทางแก้ไม่จำเป็นต้องจ้างคนเพิ่ม แต่เลื่อนเวลาเข้ากะให้กะกลางและกะบ่ายทับช่วงเย็นมากขึ้น

จัดตารางงานพนักงานด้วย Excel ได้ไหม

ได้ สำหรับร้าน 1–2 สาขา Excel หรือ Google Sheets ทำขั้นตอนข้างต้นได้ครบ

  1. แผ่นแรก: วางข้อมูลคนเข้าร้านรายชั่วโมงย้อนหลัง แยกตามวันในสัปดาห์
  2. แผ่นที่สอง: คำนวณค่าเฉลี่ยของแต่ละวันและช่วงเวลา แล้วปรับด้วยปฏิทินกิจกรรม
  3. แผ่นที่สาม: ใส่สูตร =MAX(ขั้นต่ำ, ROUNDUP(คนเข้าร้าน/อัตราส่วนเป้าหมาย, 0)) เพื่อหาจำนวนพนักงานที่ต้องมี
  4. แผ่นที่สี่: ตารางกะจริง แล้วนับว่าแต่ละช่วงมีคนกี่คน เทียบกับแผ่นที่สาม

ข้อจำกัดของ Excel จะเริ่มเห็นเมื่อมีหลายสาขา ต้องดึงข้อมูลจากหลายระบบทุกสัปดาห์ และอยากรวมปัจจัยอย่างสภาพอากาศหรือฤดูกาลเข้าไปในการคาดการณ์ ถึงจุดนั้นระบบพยากรณ์และแดชบอร์ดกลางจะช่วยลดงานทำมือได้มาก

Workforce management คืออะไร เกี่ยวกับการพยากรณ์อย่างไร

การบริหารกำลังคน (workforce management) คือ กระบวนการวางแผนให้มีคนที่มีทักษะเหมาะสม อยู่ในที่ที่ถูกต้อง ในเวลาที่ต้องการ ครอบคลุมตั้งแต่การคาดการณ์ความต้องการ การจัดตารางงาน การติดตามเวลาทำงาน ไปจนถึงการวัดผล

การพยากรณ์จำนวนลูกค้าคือ "ต้นทาง" ของกระบวนการนี้ ถ้าตัวเลขคาดการณ์คลาด ตารางงานที่ดีแค่ไหนก็จะคลาดตาม ร้านจำนวนมากจึงเริ่มจากการทำให้ตัวเลขคนเข้าร้านแม่นยำและพยากรณ์ได้ก่อน แล้วค่อยต่อยอดไปสู่ระบบจัดตารางงาน

ข้อกฎหมายแรงงานที่ต้องคำนึงเมื่อปรับกะ

การเลื่อนกะเพื่อให้ตรงช่วงลูกค้าต้องอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของบริษัท ประเด็นที่เกี่ยวข้องโดยตรง ได้แก่ เวลาทำงานปกติ เวลาพัก การทำงานล่วงเวลา และวันหยุด ตัวอย่างเช่น มาตรา 28 กำหนดให้นายจ้างจัดวันหยุดประจำสัปดาห์ให้ลูกจ้างไม่น้อยกว่าสัปดาห์ละหนึ่งวัน โดยวันหยุดประจำสัปดาห์ต้องมีระยะห่างกันไม่เกินหกวัน หรือนายจ้างและลูกจ้างตกลงกันล่วงหน้ากำหนดวันหยุดประจำสัปดาห์เป็นวันใดก็ได้

ในทางปฏิบัติ ก่อนเปลี่ยนรูปแบบกะ ควรให้ฝ่ายบุคคลตรวจว่าตารางใหม่เป็นไปตามกฎหมายและข้อบังคับของบริษัท และแจ้งพนักงานล่วงหน้าตามที่บริษัทกำหนด

ระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนช่วยจัดกะได้อย่างไร

พนักงานร้านช่วยลูกค้าลองรองเท้าในช่วงที่มีลูกค้าเข้าร้าน

IMAS ใช้แพลตฟอร์มของ Retail Insight จากนอร์เวย์ ทำการพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือน โดยใช้ข้อมูลผู้มาเยือนย้อนหลังจากระบบนับคน ร่วมกับยอดขาย ฤดูกาล และสภาพอากาศ

  • พยากรณ์จำนวนลูกค้าล่วงหน้าได้ถึง 8 สัปดาห์ แยกตามสาขา ทำให้วางกะได้ก่อนถึงรอบประกาศตาราง
  • แนะนำการจัดชั่วโมงพนักงาน ว่าช่วงไหนควรมีคนมากหรือน้อย
  • ติดตามผลรายชั่วโมง เทียบจำนวนผู้มาเยือน ยอดขาย และชั่วโมงพนักงานตามแผนกับที่ใช้จริง

ข้อมูลทั้งหมดดูได้ร่วมกับแดชบอร์ด XPERIO ที่รวมจำนวนผู้มาเยือนและอัตราการซื้อของทุกสาขาไว้ในหน้าจอเดียว

ระบบทำหน้าที่ให้ตัวเลขและคำแนะนำ ผู้จัดการสาขายังเป็นผู้ตัดสินใจสุดท้าย เพราะรู้บริบทหน้างานที่ข้อมูลไม่เห็น เช่น พนักงานคนไหนถนัดขายสินค้าอะไร หรือมีกิจกรรมพิเศษหน้าร้านในวันนั้น เป้าหมายคือลดการเดา ไม่ใช่ลดบทบาทของคน

สำหรับเครือร้านที่มีหลายสาขา ดูภาพรวมได้ที่หน้าโซลูชันสำหรับร้านค้าปลีกหลายสาขา

คำถามที่พบบ่อย

−จัดตารางงานพนักงานตามจำนวนลูกค้าต้องใช้ข้อมูลย้อนหลังนานแค่ไหน

ยิ่งมีข้อมูลย้อนหลังนาน ยิ่งเห็นรูปแบบตามฤดูกาลและวันพิเศษได้ครบ ในทางปฏิบัติ เริ่มจากรูปแบบรายสัปดาห์ได้ก่อน แล้วค่อยปรับให้ละเอียดขึ้นเมื่อข้อมูลสะสมมากขึ้น

+ถ้ายังไม่มีระบบนับคน จะเริ่มอย่างไร

เริ่มจากติดตั้งระบบนับคนที่ทางเข้าเพื่อเก็บข้อมูลรายชั่วโมง ระหว่างนั้นยังใช้ยอดขายและจำนวนบิลวางกะได้ตามเดิม แต่ควรระวังว่ายอดขายไม่ได้สะท้อนช่วงที่ลูกค้าเข้ามาแล้วไม่ได้ซื้อ

+พยากรณ์ยอดขายกับพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนต่างกันอย่างไร

พยากรณ์ยอดขายบอกว่าจะขายได้เท่าไร ส่วนพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนบอกว่าจะมีคนเข้ามาให้บริการกี่คน การจัดกะพนักงานใช้ตัวหลังเป็นหลัก เพราะพนักงานต้องดูแลทุกคนที่เข้ามา ไม่ใช่เฉพาะคนที่ซื้อ

+ระบบจะจัดตารางงานแทนผู้จัดการไหม

ไม่ ระบบให้ตัวเลขคาดการณ์และคำแนะนำว่าช่วงไหนควรมีคนเท่าไร ผู้จัดการยังเป็นผู้วางกะจริงและปรับตามสถานการณ์

+ใช้ Excel ต่อไปได้ไหมถ้ามีระบบพยากรณ์แล้ว

ได้ ตัวเลขคาดการณ์และคำแนะนำจากระบบนำไปใช้กับตารางกะที่ร้านใช้อยู่ได้ ร้านหลายแห่งเริ่มจากวิธีนี้ก่อนจะเปลี่ยนไปใช้ระบบจัดตารางงานเต็มรูปแบบ

อยากรู้จำนวนลูกค้าล่วงหน้า แล้ววางคนได้พอดี

ทีม IMAS ช่วยวางระบบนับคน ระบบพยากรณ์ และแดชบอร์ดให้ผู้จัดการสาขาใช้วางกะได้จริง เริ่มจากสาขานำร่องได้ รายละเอียดและค่าใช้จ่ายแจ้งในใบเสนอราคา

ขอสาธิตระบบ · ดูระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือน

แหล่งอ้างอิง

  • พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 28 (วันหยุดประจำสัปดาห์) ฉบับรวมแก้ไขของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
  • Retail Insight AS. ข้อมูลบริการพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนและการจัดชั่วโมงพนักงาน. เว็บไซต์ retailinsight.no