ศูนย์การค้า สนามบิน และเครือร้านค้าปลีกที่จะติดระบบนับคน มักเจอคำถามจากฝ่ายกฎหมายหรือเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลขององค์กรว่า "ระบบนี้เกี่ยวกับ PDPA หรือไม่" คำตอบขึ้นกับว่าระบบเก็บอะไรไว้และนำข้อมูลไปใช้อย่างไร ระบบที่ส่งออกแค่ตัวเลขจำนวนคนรายชั่วโมงต่างจากระบบที่บันทึกภาพใบหน้าหรือจดจำโทรศัพท์ของแต่ละคนมาก บทความนี้อธิบายว่าพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) เกี่ยวข้องกับระบบนับคนแต่ละแบบตรงไหน และองค์กรควรตรวจอะไรบ้างก่อนติดตั้ง ท้ายบทความมีตารางเทียบข้อความในบทความกับตัวบทกฎหมาย

PDPA คุ้มครองอะไร: เริ่มจากนิยาม "ข้อมูลส่วนบุคคล"
มาตรา 6 ของ PDPA ให้นิยาม "ข้อมูลส่วนบุคคล" ว่าเป็น "ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลซึ่งทำให้สามารถระบุตัวบุคคลนั้นได้ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม แต่ไม่รวมถึงข้อมูลของผู้ถึงแก่กรรมโดยเฉพาะ" และนิยามคำว่า "บุคคล" ว่าหมายถึงบุคคลธรรมดา
คำสำคัญคือ "ระบุตัวบุคคลนั้นได้ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม" ภาพใบหน้าที่ชัดพอให้จำได้เป็นการระบุทางตรง ส่วนข้อมูลที่ดูเผิน ๆ ไม่มีชื่อ แต่เมื่อนำไปเชื่อมกับข้อมูลอื่นแล้วรู้ได้ว่าเป็นใคร ก็อาจเข้าข่ายการระบุทางอ้อม
ในทางปฏิบัติ คำถามที่องค์กรควรถามเกี่ยวกับระบบนับคนจึงไม่ใช่แค่ "ระบบใช้กล้องหรือไม่" แต่คือ "ข้อมูลที่ระบบสร้าง เก็บ และส่งต่อ ทำให้ระบุตัวบุคคลได้หรือไม่ ทั้งเมื่อดูข้อมูลชุดนั้นเพียงลำพัง และเมื่อนำไปรวมกับข้อมูลอื่นที่องค์กรมี"
PDPA ยังแบ่งบทบาทไว้สองฝ่าย มาตรา 6 นิยาม "ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล" ว่าเป็นผู้ "มีอำนาจหน้าที่ตัดสินใจเกี่ยวกับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล" และ "ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล" ว่าเป็นผู้ดำเนินการ "ตามคำสั่งหรือในนามของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล" ในโครงการนับคนทั่วไป เจ้าของอาคารหรือเจ้าของร้านที่ตัดสินใจติดตั้งมักอยู่ในบทบาทผู้ควบคุม ส่วนผู้ให้บริการระบบอาจอยู่ในบทบาทผู้ประมวลผล บทบาทจริงต้องดูจากสัญญาและข้อเท็จจริงของแต่ละโครงการ
ข้อมูลชีวภาพ: เส้นแบ่งที่ระบบวิเคราะห์ใบหน้าต้องระวัง
มาตรา 26 วางหลักว่าห้ามเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลบางประเภท ซึ่งรวมถึง "ข้อมูลชีวภาพ" โดยไม่ได้รับ "ความยินยอมโดยชัดแจ้งจากเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล" เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่มาตรานั้นระบุ
มาตราเดียวกันอธิบายว่าข้อมูลชีวภาพหมายถึง "ข้อมูลส่วนบุคคลที่เกิดจากการใช้เทคนิคหรือเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการนำลักษณะเด่นทางกายภาพหรือทางพฤติกรรมของบุคคลมาใช้ทำให้สามารถยืนยันตัวตนของบุคคลนั้นที่ไม่เหมือนกับบุคคลอื่นได้ เช่น ข้อมูลภาพจำลองใบหน้า ข้อมูลจำลองม่านตา หรือข้อมูลจำลองลายนิ้วมือ"
ระบบนับคนบางระบบในตลาดเพิ่มความสามารถจดจำใบหน้าเพื่อแยกลูกค้าเก่ากับลูกค้าใหม่ หรือแยกพนักงานออกจากลูกค้า ในทางปฏิบัติ ถ้าระบบสร้างข้อมูลจำลองใบหน้าเพื่อยืนยันว่าคนที่เดินเข้ามาวันนี้คือคนเดียวกับเมื่อวาน องค์กรควรประเมินอย่างจริงจังว่าการทำงานนั้นเข้านิยามข้อมูลชีวภาพตามมาตรา 26 หรือไม่ เพราะถ้าเข้า ภาระเรื่องความยินยอมโดยชัดแจ้งจะหนักขึ้นมาก และในพื้นที่สาธารณะที่มีคนผ่านจำนวนมาก การขอความยินยอมแบบนี้ทำได้ยาก
ระบบที่นับจำนวนโดยไม่จดจำว่าใครเป็นใคร จึงลดประเด็นนี้ลงได้ตั้งแต่การออกแบบ
ระบบนับคนแต่ละแบบเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคลแค่ไหน
| เทคโนโลยี |
สิ่งที่อุปกรณ์รับรู้ |
สิ่งที่ส่งออกหรือเก็บไว้ (แตกต่างตามรุ่นและการตั้งค่า) |
ประเด็นที่ควรประเมิน |
| ลำแสงอินฟราเรด (infrared beam) |
การตัดลำแสง |
ตัวเลขจำนวนครั้ง |
โดยทั่วไปไม่มีข้อมูลที่ระบุตัวบุคคล |
| เซ็นเซอร์ภาพสามมิติ (3D stereo vision) |
ภาพระยะลึกจากเลนส์คู่ ประมวลผลบนตัวเครื่อง |
หลายรุ่นส่งออกเฉพาะจำนวน เวลา และพิกัดเส้นทาง |
ภาพที่เห็นในช่วงติดตั้งและปรับตั้ง การตั้งระดับความเป็นส่วนตัว ใครเข้าถึงหน้าตั้งค่าได้ |
| กล้องภาพ 2 มิติ (2D camera) |
ภาพมุมบน |
ตัวเลข หรือภาพ ขึ้นกับระบบ |
ภาพถูกเก็บหรือส่งออกจากอุปกรณ์หรือไม่ |
| Wi-Fi และบลูทูท |
สัญญาณจากโทรศัพท์ของแต่ละคน |
รหัสอุปกรณ์ หรือค่าที่แปลงแล้ว |
รหัสอุปกรณ์ผูกกับเครื่องของบุคคล การเก็บไว้ติดตามซ้ำอาจทำให้ระบุตัวทางอ้อมได้ |
| กล้องวงจรปิดกับ AI |
ภาพเต็มที่เห็นใบหน้า |
ภาพวิดีโอ ผลวิเคราะห์ และบางระบบสร้างข้อมูลจำลองใบหน้า |
ภาพวิดีโอเป็นข้อมูลส่วนบุคคลอยู่แล้ว ถ้าจดจำใบหน้าต้องพิจารณามาตรา 26 |
ตารางนี้เป็นภาพรวม ระบบแต่ละยี่ห้อออกแบบต่างกัน องค์กรควรขอเอกสารจากผู้ให้บริการที่ระบุชัดว่าข้อมูลอะไรออกจากอุปกรณ์ เก็บไว้ที่ไหน นานเท่าไร และใครเข้าถึงได้
นับคนแบบไม่ระบุตัวตนด้วยเซ็นเซอร์สามมิติ
เซ็นเซอร์ภาพสามมิติที่ใช้ในศูนย์การค้าและสนามบินหลายรุ่นออกแบบตามแนวคิดคุ้มครองความเป็นส่วนตัวตั้งแต่การออกแบบ (privacy by design) ตัวอย่างจากเอกสารของผู้จำหน่ายรายหนึ่งระบุว่า เซ็นเซอร์สร้างภาพระยะลึกภายในตัวเครื่อง แล้วส่งออกเฉพาะข้อมูลเชิงตัวเลข เช่น จำนวนคน เวลา และพิกัดเส้นทาง โดยภาพไม่ถูกจัดเก็บและไม่ถูกส่งออก มีระดับการตั้งค่าความเป็นส่วนตัวหลายระดับ ระดับที่ไม่มีข้อจำกัดใช้ในช่วงติดตั้งเท่านั้น ระดับสูงสุดซ่อนทั้งภาพและเส้นทาง เหลือเพียงตัวเลขจำนวน และการลดระดับต้องใช้กุญแจเฉพาะที่ผู้ผลิตออกให้เมื่อมีคำขอที่ตรวจสอบแล้ว
เอกสารเดียวกันระบุด้วยว่าตัวเซ็นเซอร์อย่างเดียวไม่พอ การปฏิบัติตามกฎหมายขึ้นกับทั้งระบบ รวมถึงแพลตฟอร์ม การเชื่อมต่อ และการจัดเก็บข้อมูล
ในทางปฏิบัติ องค์กรที่เลือกเซ็นเซอร์สามมิติควรตรวจสามเรื่อง
- ระดับความเป็นส่วนตัวที่ใช้จริงหลังติดตั้งเสร็จ ไม่ใช่ระดับที่ใช้ระหว่างติดตั้ง และควรบันทึกไว้เป็นเอกสาร
- ใครเข้าถึงหน้าตั้งค่าได้ ช่วงติดตั้งและปรับมุม ช่างอาจเห็นภาพสดเพื่อจัดตำแหน่ง ช่วงนี้ควรมีขั้นตอนชัดว่าใครทำ ทำเมื่อไร และไม่บันทึกภาพเก็บไว้
- ข้อมูลไปรวมกับอะไรต่อ ตัวเลขจำนวนคนรายชั่วโมงเพียงลำพังระบุตัวใครไม่ได้ แต่ถ้านำเส้นทางเดินละเอียดไปเชื่อมกับภาพกล้องวงจรปิดหรือข้อมูลสมาชิก ผลลัพธ์อาจกลับมาเป็นข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลทางอ้อมได้
PDPA เองก็รับรู้แนวคิดการทำข้อมูลให้ระบุตัวไม่ได้ มาตรา 33 ให้เจ้าของข้อมูลมีสิทธิขอให้ผู้ควบคุมข้อมูล "ลบหรือทำลาย หรือทำให้ข้อมูลส่วนบุคคลเป็นข้อมูลที่ไม่สามารถระบุตัวบุคคลที่เป็นเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลได้" ในกรณีที่มาตรานั้นกำหนด ในทางปฏิบัติ ถ้าข้อมูลที่ระบบนับคนส่งออกระบุตัวบุคคลไม่ได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม ข้อมูลชุดนั้นก็ไม่เข้านิยามข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรา 6 แต่องค์กรยังควรประเมินขั้นตอนอื่นรอบระบบด้วย เช่น ภาพที่เห็นระหว่างติดตั้ง ภาพจากกล้องวงจรปิดที่ใช้ตรวจความแม่นยำ และการเชื่อมกับข้อมูลชุดอื่น
ข้อยกเว้นสำหรับใช้ในบ้าน ไม่ครอบคลุมธุรกิจ
มาตรา 4 (1) ยกเว้นไม่ใช้ PDPA กับ "การเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลของบุคคลที่ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อกิจกรรมในครอบครัวของบุคคลนั้นเท่านั้น" คู่มือ PDPA สำหรับประชาชนของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) ตอบคำถามเรื่องกล้องวงจรปิดในบ้านไว้ว่าไม่จำเป็นต้องมีป้ายแจ้งเตือน "หากเพื่อป้องกันอาชญากรรม และรักษาความปลอดภัยกับตัวเจ้าของบ้าน"
ข้อยกเว้นนี้ใช้กับการใช้งานส่วนตัวและครอบครัว ไม่ใช่กิจการค้า ข่าวเมื่อ 31 ส.ค. 2569 รายงานคำชี้แจงของเลขาธิการ สคส. ว่าธุรกิจหรือองค์กร "จะไม่ได้รับข้อยกเว้นตามมาตรา 4 (1) และต้องปฏิบัติตามกฎหมาย PDPA" ศูนย์การค้า ร้านค้า และสนามบินที่ติดระบบนับคนจึงควรประเมินตาม PDPA ตามปกติ
ถ้าระบบเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล หน้าที่หลักตาม PDPA มีอะไรบ้าง
กรณีที่ระบบหรือขั้นตอนรอบระบบมีข้อมูลส่วนบุคคลเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น ใช้กล้องวงจรปิดร่วมด้วย หรือเก็บรหัสอุปกรณ์จาก Wi-Fi หน้าที่ที่ควรพิจารณามีดังนี้
วัตถุประสงค์และการเก็บเท่าที่จำเป็น (มาตรา 21 และ 22)
มาตรา 21 กำหนดให้ผู้ควบคุมข้อมูลต้องเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูล "ตามวัตถุประสงค์ที่ได้แจ้งเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลไว้ก่อนหรือในขณะที่เก็บรวบรวม" ส่วนมาตรา 22 กำหนดให้ "เก็บรวบรวมได้เท่าที่จำเป็นภายใต้วัตถุประสงค์อันชอบด้วยกฎหมายของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล"
ในทางปฏิบัติ ถ้าวัตถุประสงค์คือรู้จำนวนคนเข้าห้างรายชั่วโมงเพื่อจัดพนักงาน ระบบที่ส่งออกเฉพาะตัวเลขก็ตอบวัตถุประสงค์ได้แล้ว การเก็บภาพหรือข้อมูลที่ละเอียดกว่านั้นควรมีเหตุผลรองรับ
ฐานทางกฎหมาย (มาตรา 24)
มาตรา 24 วางหลักว่าห้ามเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่ได้รับความยินยอม เว้นแต่เข้าเหตุที่ระบุไว้ หนึ่งในนั้นคือมาตรา 24 (5) กรณี "เป็นการจำเป็นเพื่อประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล หรือของบุคคลหรือนิติบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล เว้นแต่ประโยชน์ดังกล่าวมีความสำคัญน้อยกว่าสิทธิขั้นพื้นฐานในข้อมูลส่วนบุคคลของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล"
ในทางปฏิบัติ องค์กรที่จะอาศัยฐานนี้ควรบันทึกการชั่งน้ำหนักไว้ว่าประโยชน์ขององค์กรคืออะไร และกระทบสิทธิของผู้มาเยือนแค่ไหน ระบบที่ไม่ระบุตัวตนทำให้การชั่งน้ำหนักนี้ง่ายขึ้น ส่วนข้อมูลชีวภาพไม่ใช้มาตรา 24 แต่ต้องพิจารณาตามมาตรา 26 ดังที่กล่าวไปแล้ว
ผู้อ่านควรรู้ด้วยว่าเมื่อเก็บข้อมูลตามมาตรา 24 (5) เจ้าของข้อมูลมีสิทธิคัดค้านตามมาตรา 32 (1) เว้นแต่ผู้ควบคุมข้อมูลพิสูจน์ได้ตามเงื่อนไขที่มาตรานั้นกำหนด
การแจ้งรายละเอียด (มาตรา 23)
มาตรา 23 กำหนดให้ผู้ควบคุมข้อมูล "ต้องแจ้งให้เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลทราบก่อนหรือในขณะเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคล" ถึงรายละเอียดที่ระบุไว้ เช่น วัตถุประสงค์ ข้อมูลที่เก็บและระยะเวลาเก็บ ข้อมูลของผู้ควบคุมข้อมูลและช่องทางติดต่อ และสิทธิของเจ้าของข้อมูล เว้นแต่เจ้าของข้อมูลทราบรายละเอียดนั้นอยู่แล้ว
ในทางปฏิบัติ พื้นที่ที่มีคนผ่านจำนวนมากมักใช้ป้ายที่ทางเข้าคู่กับประกาศความเป็นส่วนตัวฉบับเต็มบนเว็บไซต์ หากระบบนับคนไม่ระบุตัวตน ป้ายแบบนี้ก็ยังช่วยสร้างความโปร่งใสกับผู้มาเยือนได้
ความปลอดภัย การลบ และการแจ้งเหตุ (มาตรา 37)
มาตรา 37 กำหนดหน้าที่ของผู้ควบคุมข้อมูลหลายข้อ ข้อที่เกี่ยวกับระบบนับคนโดยตรงคือ
- มาตรา 37 (1) จัดให้มี "มาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสม" และเป็นไปตามมาตรฐานขั้นต่ำที่คณะกรรมการประกาศกำหนด ในทางปฏิบัติรวมถึงการควบคุมสิทธิเข้าหน้าตั้งค่าเซ็นเซอร์และแดชบอร์ด
- มาตรา 37 (3) จัดให้มีระบบตรวจสอบเพื่อลบหรือทำลายข้อมูลเมื่อพ้นระยะเวลาเก็บรักษา หรือเมื่อไม่เกี่ยวข้องหรือเกินความจำเป็นตามวัตถุประสงค์
- มาตรา 37 (4) แจ้งเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลแก่ สคส. "โดยไม่ชักช้าภายในเจ็ดสิบสองชั่วโมงนับแต่ทราบเหตุเท่าที่จะสามารถกระทำได้" เว้นแต่การละเมิดนั้นไม่มีความเสี่ยงที่จะมีผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ผู้ให้บริการระบบ บันทึกรายการ และเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูล (มาตรา 39 40 41)
- มาตรา 39 ให้ผู้ควบคุมข้อมูลบันทึกรายการตามที่กำหนด เพื่อให้เจ้าของข้อมูลและ สคส. ตรวจสอบได้
- มาตรา 40 วรรคสาม กำหนดว่าเมื่อมอบหมายงานให้ผู้ประมวลผลข้อมูล ผู้ควบคุมข้อมูล "ต้องจัดให้มีข้อตกลงระหว่างกัน" เพื่อควบคุมการทำงานของผู้ประมวลผลให้เป็นไปตามกฎหมาย ในทางปฏิบัติ สัญญากับผู้ให้บริการระบบนับคนควรมีข้อตกลงเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลแนบด้วย หากมีข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวข้อง
- มาตรา 41 (2) กำหนดให้ต้องมีเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเมื่อกิจกรรม "จำเป็นต้องตรวจสอบข้อมูลส่วนบุคคลหรือระบบอย่างสม่ำเสมอ โดยเหตุที่มีข้อมูลส่วนบุคคลเป็นจำนวนมากตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด" ศูนย์การค้าและสนามบินที่ใช้กล้องวงจรปิดจำนวนมากควรตรวจว่าองค์กรเข้าเกณฑ์นี้หรือไม่
การส่งข้อมูลไปต่างประเทศ (มาตรา 28)
ระบบวิเคราะห์ข้อมูลบางระบบเก็บข้อมูลบนเซิร์ฟเวอร์นอกประเทศ มาตรา 28 กำหนดว่าเมื่อส่งหรือโอนข้อมูลส่วนบุคคลไปต่างประเทศ ประเทศปลายทาง "ต้องมีมาตรฐานการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่เพียงพอ" ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการประกาศกำหนด เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่มาตรานั้นระบุ ถ้าข้อมูลที่ส่งออกเป็นตัวเลขที่ระบุตัวบุคคลไม่ได้ ประเด็นนี้ก็ลดลง แต่ควรถามผู้ให้บริการให้ชัดว่าข้อมูลเก็บที่ไหน
โทษตาม PDPA
PDPA มีบทกำหนดความรับผิดและโทษไว้สามแบบ คือ ความรับผิดทางแพ่งในหมวด 6 (มาตรา 77 และ 78) โทษอาญาในหมวด 7 ส่วนที่ 1 (มาตรา 79 ถึง 81) และโทษทางปกครองในหมวด 7 ส่วนที่ 2 (มาตรา 82 ถึง 90) โทษแต่ละแบบใช้กับการฝ่าฝืนมาตราต่างกัน ผู้สนใจควรอ่านตัวบทหรือปรึกษาที่ปรึกษากฎหมาย
แนวปฏิบัติเรื่องกล้องวงจรปิดของ สคส. ปี 2569 ถึงไหนแล้ว
สำนักงานกฎหมาย Tilleke & Gibbins รายงานว่า สคส. ทำแบบสอบถามออนไลน์และกิจกรรมรับฟังผู้เกี่ยวข้องในเดือนมีนาคม 2569 แล้วจัดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะวันที่ 1 ถึง 2 เมษายน 2569 ต่อร่างแนวปฏิบัติหลายเรื่อง หนึ่งในนั้นคือการใช้กล้องวงจรปิดและระบบควบคุมการเข้าออก ซึ่งรายงานระบุว่าเน้นหมู่บ้านจัดสรรและอาคารชุด และครอบคลุมประเด็นข้อมูลชีวภาพและการอ่านป้ายทะเบียนรถ รายงานเดียวกันระบุว่าแนวปฏิบัติที่จะออกมาไม่มีสภาพบังคับเป็นกฎหมาย
ณ วันที่เขียนบทความนี้ (17 พฤศจิกายน 2569) ผู้เขียนยังไม่พบฉบับสุดท้ายที่ สคส. ประกาศใช้ องค์กรที่วางแผนโครงการควรติดตามเว็บไซต์ สคส. และปรับเอกสารเมื่อมีฉบับสุดท้าย
อีกเรื่องที่มักถูกเข้าใจสลับกัน คือเมื่อ 1 ตุลาคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) ร่วมกับสมาคมระบบกล้องวงจรปิดอัจฉริยะไทย เผยแพร่ "แนวปฏิบัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยระบบกล้องโทรทัศน์วงจรปิดสำหรับประเทศไทย" และฉบับสำหรับกล้องที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ ทั้งสองฉบับเป็นเรื่องความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของระบบกล้อง ไม่ใช่แนวปฏิบัติตาม PDPA ของ สคส. แต่ใช้ประกอบการวางมาตรการรักษาความปลอดภัยตามมาตรา 37 (1) ได้
รายการตรวจก่อนติดตั้งระบบนับคน
| ขั้นตอน |
สิ่งที่ควรทำ |
เกี่ยวกับมาตรา |
| ก่อนเลือกระบบ |
เขียนวัตถุประสงค์ให้ชัด แล้วเลือกระบบที่เก็บข้อมูลเท่าที่วัตถุประสงค์ต้องใช้ |
21, 22 |
| ก่อนเลือกระบบ |
ขอเอกสารจากผู้ให้บริการว่าข้อมูลอะไรออกจากอุปกรณ์ เก็บที่ไหน นานเท่าไร ใครเข้าถึง |
22, 28, 37 (1) |
| ก่อนเลือกระบบ |
ถ้ามีการจดจำใบหน้า ประเมินว่าเข้านิยามข้อมูลชีวภาพหรือไม่ |
26 |
| ระหว่างติดตั้ง |
กำหนดขั้นตอนช่วงปรับตั้งที่ช่างเห็นภาพสด และยืนยันระดับความเป็นส่วนตัวหลังติดตั้งเสร็จ |
37 (1) |
| ก่อนเปิดใช้ |
เลือกฐานทางกฎหมายและบันทึกการชั่งน้ำหนัก หากมีข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวข้อง |
24 |
| ก่อนเปิดใช้ |
ติดป้ายที่ทางเข้าและเผยแพร่ประกาศความเป็นส่วนตัว |
23 |
| ก่อนเปิดใช้ |
ทำข้อตกลงกับผู้ให้บริการที่ประมวลผลข้อมูลแทน |
40 |
| ระหว่างใช้งาน |
กำหนดระยะเวลาเก็บและระบบลบข้อมูล |
37 (3) |
| ระหว่างใช้งาน |
เตรียมขั้นตอนแจ้งเหตุละเมิดข้อมูล |
37 (4) |
| ระหว่างใช้งาน |
ทบทวนทุกครั้งที่จะนำข้อมูลนับคนไปเชื่อมกับข้อมูลชุดอื่น |
6, 21 |
แนวทางของ IMAS
IMAS Analytics ใช้เซ็นเซอร์สามมิติจากพันธมิตร เช่น Xovis และ TD Intelligence ส่งข้อมูลจำนวนผู้มาเยือน เวลาที่อยู่ในพื้นที่ และจุดที่คนหนาแน่นเข้าสู่แพลตฟอร์ม XPERIO พันธมิตรด้านซอฟต์แวร์วิเคราะห์ของ IMAS วางตำแหน่งระบบว่าออกแบบให้สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลของยุโรป (GDPR) ตั้งแต่การออกแบบ ทีม IMAS ช่วยเตรียมเอกสารอธิบายการไหลของข้อมูลในโครงการ เพื่อให้เจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลขององค์กรใช้ประเมินได้ การตัดสินว่าโครงการสอดคล้องกับ PDPA หรือไม่ยังเป็นของผู้ควบคุมข้อมูลและที่ปรึกษากฎหมายขององค์กร
ดูรายละเอียดระบบที่ ระบบนับคนของ IMAS และอ่านวิธีเลือกเทคโนโลยีใน คู่มือเลือกระบบนับคนสำหรับห้างและร้านค้าปลีก
คำถามที่พบบ่อย
−ระบบนับคนผิด PDPA หรือไม่
ระบบนับคนไม่ได้ผิดกฎหมายในตัวเอง คำถามคือระบบเก็บและใช้ข้อมูลอะไร ถ้าข้อมูลที่ได้ระบุตัวบุคคลไม่ได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม ข้อมูลนั้นก็ไม่เข้านิยามข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรา 6 แต่ถ้าระบบเก็บภาพ รหัสอุปกรณ์ หรือจดจำใบหน้า องค์กรต้องปฏิบัติตามหน้าที่ใน PDPA ที่เกี่ยวข้อง
+ติดเซ็นเซอร์นับคนต้องขอความยินยอมจากลูกค้าทุกคนไหม
PDPA ไม่ได้กำหนดว่าความยินยอมเป็นทางเดียว มาตรา 24 มีเหตุอื่นที่เก็บข้อมูลได้โดยไม่ต้องขอความยินยอม เช่น ประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 24 (5) ภายใต้เงื่อนไขที่มาตรานั้นกำหนด แต่ถ้าเป็นข้อมูลชีวภาพ เช่น ข้อมูลจำลองใบหน้า มาตรา 26 วางหลักให้ต้องได้รับความยินยอมโดยชัดแจ้ง เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นในมาตรานั้น การเลือกฐานควรให้เจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลขององค์กรพิจารณา
+ต้องติดป้ายแจ้งไหม ถ้าระบบไม่เก็บภาพ
ถ้าไม่มีข้อมูลส่วนบุคคลเกิดขึ้นเลย หน้าที่แจ้งตามมาตรา 23 ก็ไม่เกิด แต่ในทางปฏิบัติ หลายองค์กรเลือกติดป้ายแจ้งว่าใช้ระบบนับจำนวนแบบไม่ระบุตัวตน เพื่อความโปร่งใสและลดความกังวลของผู้มาเยือน ถ้าในพื้นที่เดียวกันมีกล้องวงจรปิดด้วย ป้ายและประกาศควรครอบคลุมทั้งสองระบบ
+ข้อมูลชีวภาพตาม PDPA คืออะไร
มาตรา 26 อธิบายว่าเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่เกิดจากเทคนิคหรือเทคโนโลยีที่นำลักษณะเด่นทางกายภาพหรือพฤติกรรมของบุคคลมาใช้ยืนยันตัวตนของบุคคลนั้นที่ไม่เหมือนกับคนอื่น ตัวอย่างในตัวบทคือข้อมูลภาพจำลองใบหน้า ข้อมูลจำลองม่านตา และข้อมูลจำลองลายนิ้วมือ
+ระบบนับคนจาก Wi-Fi เสี่ยงกว่าเซ็นเซอร์สามมิติไหม
ระบบ Wi-Fi รับสัญญาณจากโทรศัพท์ของแต่ละคน รหัสอุปกรณ์ผูกกับเครื่องของบุคคล ถ้าเก็บไว้เพื่อติดตามซ้ำ อาจทำให้ระบุตัวบุคคลทางอ้อมได้ ส่วนเซ็นเซอร์สามมิติหลายรุ่นออกแบบให้ส่งออกเฉพาะตัวเลข ในทางปฏิบัติจึงควรประเมินระบบ Wi-Fi อย่างละเอียดกว่า และดูการตั้งค่าจริงของทั้งสองระบบ ไม่ใช่ดูแค่ชนิดเทคโนโลยี
คุยกับทีม IMAS เรื่องนับคนแบบไม่ระบุตัวตน
ถ้าองค์กรของคุณกำลังวางแผนติดระบบนับคนในศูนย์การค้า ร้านค้า สนามบิน หรืออาคารพาณิชย์ และต้องการเอกสารอธิบายการไหลของข้อมูลเพื่อให้ฝ่ายกฎหมายประเมิน ติดต่อทีม IMAS หรือขอนัดสาธิต รายละเอียดและราคาแจ้งในใบเสนอราคา
ดูเพิ่มเติม: ผลงานที่ผ่านมา · ระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือน
แหล่งอ้างอิง
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนที่ 69 ก, 27 พฤษภาคม 2562
- สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (2565). คู่มือ PDPA สำหรับประชาชน ฉบับ 23 มิถุนายน 2565
- ไทยโพสต์ (2569). สคส. เคลียร์ชัด ติดกล้อง CCTV ไม่ได้หมายความว่าผิด PDPA. ข่าววันที่ 31 สิงหาคม 2569
- Tilleke & Gibbins (2569). Thailand's Public Consultation on Proposed PDPA Guidelines: Key Updates
- สยามรัฐ (2569). ดาวน์โหลด 2 แนวปฏิบัติความปลอดภัย CCTV ของไทย. ข่าววันที่ 1 ตุลาคม 2569
- Vemco Group (2569). Xovis Sensor Security & Privacy Guide. เอกสารช่วยเหลือออนไลน์ของผู้จำหน่าย
- IMAS Analytics (2569). หน้าโซลูชันและพันธมิตร. เว็บไซต์ imas-analytics.ai ภาษาไทย