IMAS Analytics.AI
หน้าแรกโซลูชันระบบนับคนและวิเคราะห์ผู้มาเยือนแดชบอร์ด XPERIOระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนระบบจัดการพลังงานอาคารด้วย AIอุตสาหกรรมห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้าร้านค้าปลีกหลายสาขาสนามบินและสถานีขนส่งอาคารสำนักงานและอาคารพาณิชย์ลองเล่นผลงานบทความเกี่ยวกับเราพันธมิตรติดต่อเรา

DATA INTELLIGENCE

เซ็นเซอร์นับคน 3 มิติ ทำงานอย่างไร: จากภาพระยะลึกถึงตัวเลขผู้มาเยือนแบบไม่ระบุตัวตน

เซ็นเซอร์นับคน 3 มิติ (3D people counter) คืออุปกรณ์ที่ติดเพดานแล้วมองลงด้านล่าง วัดว่าทุกจุดในพื้นที่อยู่ห่างจากเซ็นเซอร์เท่าไร จากนั้นใช้ข้อมูลระยะลึกนั้นหาคน ติดตามการเคลื่อนที่ และนับเมื่อคนข้ามเส้นหรือเข้าโซนที่กำหนด ข้อมูลที่ส่งออกเป็นตัวเลขและพิกัด ไม่ใช่ภาพ จึงนับคนแบบไม่ระบุตัวตนได้ บทความนี้อธิบายทีละขั้นว่าเซ็นเซอร์รู้ระยะลึกได้อย่างไร แยกผู้ใหญ่ เด็ก และรถเข็นได้อย่างไร ตั้งเส้นนับและโซนอย่างไร และความสูงติดตั้งส่งผลต่อพื้นที่ครอบคลุมแค่ไหน

ทางเข้าซูเปอร์มาร์เก็ตที่มีผู้ใหญ่ เด็ก รถเข็นช้อปปิ้ง และรถเข็นเด็กผ่านเข้าออก

ทำไมต้องเป็น "3 มิติ"

กล้องธรรมดาให้ภาพ 2 มิติ รู้ว่าสิ่งของอยู่ตรงไหนในภาพ แต่ไม่รู้ว่าสูงเท่าไรหรืออยู่ห่างเท่าไร เงาบนพื้นกับคนที่ยืนอยู่จึงอาจดูคล้ายกันในมุมมองของซอฟต์แวร์

ภาพระยะลึก (depth image) เพิ่มข้อมูลอีกหนึ่งมิติ แต่ละจุดในภาพมีค่าระยะทางจากเซ็นเซอร์ เมื่อรู้ว่าเซ็นเซอร์ติดสูงจากพื้นเท่าไร ก็แปลงระยะทางนั้นเป็น "ความสูงจากพื้น" ได้ทันที ผลคือ

  • เงาและแสงสะท้อน ไม่มีความสูง เครื่องจึงไม่นับ
  • คนที่เดินชิดกัน มีศีรษะแยกเป็นจุดสูงคนละจุด เครื่องแยกได้แม้ไหล่ชนกัน
  • วัตถุที่เตี้ยกว่าคน เช่น รถเข็นช้อปปิ้ง แยกออกได้ด้วยความสูง

รู้ระยะลึกได้อย่างไร: กล้องสองเลนส์กับการวัดเวลาแสง

เซ็นเซอร์ 3 มิติที่ใช้นับคนมีสองวิธีหลักในการสร้างภาพระยะลึก

กล้องสองเลนส์ (stereo vision)

เซ็นเซอร์มีเลนส์สองตัววางห่างกันเล็กน้อย เหมือนตาสองข้างของคน สิ่งที่อยู่ใกล้เซ็นเซอร์ เช่น ศีรษะคน จะปรากฏในภาพสองเลนส์ต่างตำแหน่งกันมาก ส่วนพื้นที่อยู่ไกลจะต่างกันน้อย เครื่องคำนวณระยะลึกจากความต่างนี้ทีละจุด

วิธีนี้ใช้แสงที่มีอยู่ในพื้นที่ จึงต้องการแสงระดับหนึ่ง ตามข้อมูลจำเพาะของ Xovis เซ็นเซอร์รุ่นในอาคารต้องการแสงขั้นต่ำ 2 ลักซ์ (lux) ซึ่งต่ำกว่าแสงในห้างหรือร้านค้าทั่วไปมาก

การวัดเวลาแสงเดินทาง (time of flight)

เซ็นเซอร์ยิงแสงอินฟราเรดที่ตาคนมองไม่เห็นออกไป แล้ววัดว่าแสงใช้เวลาเท่าไรกว่าจะสะท้อนกลับมา ยิ่งใช้เวลานาน สิ่งนั้นยิ่งอยู่ไกล

วิธีนี้มีแสงของตัวเอง จึงทำงานในที่มืดได้ แต่แสงแดดจัดมีแสงอินฟราเรดปนอยู่มาก อาจรบกวนสัญญาณที่สะท้อนกลับ และพื้นผิวมันวาวอาจทำให้แสงสะท้อนหลายทางจนค่าระยะคลาด

กล้องสองเลนส์ (stereo vision) วัดเวลาแสง (time of flight)
หลักการ เทียบภาพจากสองเลนส์ หาความต่างของตำแหน่ง ยิงแสงอินฟราเรดแล้ววัดเวลาที่สะท้อนกลับ
แหล่งแสง ใช้แสงในพื้นที่ มีแสงของตัวเอง
ทำงานได้ดีเมื่อ พื้นที่มีแสงพอ รวมถึงพื้นที่สว่างมาก พื้นที่แสงน้อยหรือมืด
ต้องระวังเมื่อ พื้นที่มืดมาก แดดจัดส่องตรง พื้นผิวมันวาวมาก
ข้อมูลที่ได้ ภาพระยะลึกสำหรับหาคนและติดตาม ภาพระยะลึกสำหรับหาคนและติดตาม

ทั้งสองวิธีให้ผลลัพธ์แบบเดียวกัน คือภาพระยะลึก ขั้นตอนหลังจากนั้นจึงคล้ายกัน สิ่งที่ควรดูจึงไม่ใช่ว่าวิธีไหนดีกว่าเสมอ แต่ดูว่าสภาพแสงของจุดติดตั้งเข้ากับวิธีไหน

จากภาพระยะลึกถึงตัวเลข: 5 ขั้นในตัวเครื่อง

เซ็นเซอร์ 3 มิติรุ่นใหม่ประมวลผลภายในตัวเครื่อง (on-device processing) ไม่ต้องส่งภาพไปประมวลผลที่เซิร์ฟเวอร์ ขั้นตอนโดยทั่วไปมีดังนี้

  1. สร้างภาพระยะลึก หลายครั้งต่อวินาที ด้วยกล้องสองเลนส์หรือการวัดเวลาแสง
  2. แปลงเป็นความสูงจากพื้น โดยใช้ความสูงติดตั้ง บางรุ่นวัดความสูงติดตั้งและปรับเทียบเองอัตโนมัติ (ตามข้อมูลของ Xovis รุ่น PF-L)
  3. หาคน มองหารูปทรงที่สูงกว่าเกณฑ์และมีลักษณะศีรษะกับไหล่ ปัจจุบันหลายรุ่นใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในตัวเครื่องช่วยขั้นนี้
  4. ติดตามการเคลื่อนที่ (tracking) แต่ละคนกลายเป็นจุดที่เคลื่อนที่ เครื่องเชื่อมจุดเดียวกันจากภาพหนึ่งไปอีกภาพ จึงรู้ทิศทางและเส้นทาง
  5. ตรวจเหตุการณ์แล้วส่งตัวเลข เช่น จุดนี้ข้ามเส้นนับขาเข้า จุดนี้อยู่ในโซนมาแล้วกี่วินาที แล้วส่งออกเป็นข้อมูลตัวเลขและพิกัด

ภาพที่ใช้ในขั้นที่ 1 ถึง 4 อยู่ในหน่วยความจำของเครื่องเพื่อคำนวณเท่านั้น ข้อมูลที่ออกจากเครื่องคือผลในขั้นที่ 5

เส้นนับและโซน: ตั้งค่าให้ตอบคำถามที่ต้องการ

หลังติดตั้ง ทีมงานกำหนดสิ่งที่ต้องการนับบนผังภาพของเซ็นเซอร์ มีสองแบบหลัก

เส้นนับ (counting line) เป็นเส้นเสมือนที่ลากผ่านพื้นที่ เมื่อจุดที่ติดตามข้ามเส้น เครื่องนับหนึ่งครั้งพร้อมทิศทาง ใช้กับทางเข้าออก ทางขึ้นบันไดเลื่อน หรือทางเชื่อมระหว่างอาคาร ตั้งได้หลายเส้นในเซ็นเซอร์ตัวเดียว เช่น เส้นหนึ่งที่ประตูร้าน อีกเส้นบนทางเดินหน้าร้าน เพื่อเทียบคนที่เดินผ่านกับคนที่เดินเข้าร้าน ซึ่ง Xovis เรียกว่าอัตราดึงคนผ่านหน้าร้านเข้าร้าน (window shopper capture rate)

โซน (zone) เป็นพื้นที่ที่กำหนดขอบเขต เครื่องรู้ว่าในโซนมีคนอยู่กี่คนตอนนี้ และแต่ละคนอยู่นานเท่าไร ใช้วัดจำนวนคนในพื้นที่ (occupancy) เวลาที่อยู่ในพื้นที่ (dwell time) และความยาวคิว อ่านวิธีใช้ dwell time ได้ที่บทความDwell Time และ Heatmap ในห้างและร้านค้า

สิ่งที่ตั้ง ข้อมูลที่ได้ ตัวอย่างการใช้
เส้นนับที่ประตู จำนวนเข้าและออกแยกทิศ ยอดคนเข้าร้านหรือเข้าห้างรายชั่วโมง
เส้นนับบนทางเดินหน้าร้าน จำนวนคนเดินผ่าน เทียบกับคนเข้าร้าน เพื่อดูว่าหน้าร้านดึงคนได้แค่ไหน
โซนหน้าเคาน์เตอร์ จำนวนคนรอและเวลารอ ตัดสินใจเปิดเคาน์เตอร์เพิ่ม
โซนลานกิจกรรม จำนวนคนในพื้นที่และเวลาที่อยู่ วัดผลกิจกรรมในศูนย์การค้า

ข้อควรระวังคือขอบโซนและตำแหน่งเส้นมีผลต่อตัวเลขโดยตรง ถ้าเส้นนับอยู่ใกล้ประตูเกินไป คนที่ยืนลังเลหน้าประตูอาจข้ามไปมาหลายครั้ง ระบบที่ดีจึงต้องตั้งค่าโดยดูการเดินจริงของจุดนั้น และต้องตรวจซ้ำเมื่อมีการปรับผังร้าน

แยกผู้ใหญ่ เด็ก และรถเข็นด้วยความสูง

เพราะเครื่องรู้ความสูงของทุกสิ่งที่มองเห็น จึงตั้งเกณฑ์ความสูง (height filtering) ได้ เช่น

  • ไม่นับสิ่งที่เตี้ยกว่าเกณฑ์ รถเข็นช้อปปิ้ง รถเข็นเด็ก กระเป๋าเดินทาง และสัตว์เลี้ยง จึงไม่ถูกนับเป็นคน
  • แยกนับเด็กกับผู้ใหญ่ ตั้งเกณฑ์ความสูงช่วงหนึ่งเป็นเด็ก เพื่อดูสัดส่วนครอบครัวในวันหยุด หรือไม่นับเด็กเล็กในยอดลูกค้าที่ใช้คำนวณอัตราการซื้อ

เกณฑ์ความสูงเป็นการตั้งค่า ไม่ใช่การรู้อายุจริง เด็กที่ตัวสูงหรือผู้ใหญ่ที่ตัวเล็กอาจอยู่คนละฝั่งของเกณฑ์ เด็กที่ถูกอุ้มก็อยู่ในความสูงของผู้ใหญ่ที่อุ้ม องค์กรควรตกลงกันว่าจะใช้เกณฑ์ใดและใช้ตัวเลขนี้ตัดสินใจเรื่องอะไร เพื่อให้ทุกสาขาใช้เกณฑ์เดียวกัน

คนเดินเป็นกลุ่ม และพนักงาน

นับเป็นกลุ่ม (group counting) ครอบครัวสี่คนที่เดินเข้าร้านด้วยกันมักซื้อเพียงบิลเดียว ถ้านับเป็นลูกค้าสี่คน อัตราการซื้อจะต่ำกว่าความจริง เซ็นเซอร์ที่ติดตามการเคลื่อนที่จึงดูว่าจุดไหนเดินมาด้วยกันใกล้ ๆ ในเวลาเดียวกัน แล้วนับเป็นหนึ่งกลุ่มได้ ตามข้อมูลของ Xovis การนับเป็นกลุ่มช่วยให้อัตราการซื้อสะท้อนพฤติกรรมจริงมากขึ้น ดูวิธีคิดอัตราการซื้อได้ที่บทความอัตราการซื้อของร้านที่มีหน้าร้าน คิดอย่างไร

แยกพนักงาน (staff exclusion) พนักงานเดินผ่านทางเข้าบ่อยตลอดวัน ถ้าไม่แยก ยอดคนเข้าจะสูงเกินจริง Xovis มีส่วนเสริมสำหรับแยกพนักงานออกจากยอดลูกค้าในรุ่น PC2 ก่อนเปิดใช้ ควรถามให้ชัดว่าระบบแยกด้วยวิธีใด และวิธีนั้นเกี่ยวข้องกับข้อมูลของพนักงานหรือไม่

ความสูงติดตั้งกับพื้นที่ครอบคลุม

เซ็นเซอร์มองลงเป็นรูปกรวย ยิ่งติดสูง พื้นที่ที่มองเห็นบนพื้นยิ่งกว้าง แต่แต่ละรุ่นมีช่วงความสูงที่ออกแบบไว้ ติดต่ำเกินไปจะครอบคลุมน้อย ติดสูงเกินช่วงที่กำหนดก็นับไม่แม่น จึงต้องเลือกรุ่นให้ตรงกับความสูงเพดานจริง ไม่ใช่ติดตามสะดวก

ตัวอย่างจากข้อมูลจำเพาะของ Xovis (เซ็นเซอร์หนึ่งตัว)

รุ่น ช่วงความสูงติดตั้ง พื้นที่ครอบคลุม
PF-L 2.00–6.00 เมตร 3.20×3.20 เมตร ที่ความสูง 2.20 เมตร · 9.60×9.60 เมตร ที่ 3.00 เมตร · สูงสุด 10.00×10.00 เมตร ที่ 3.50–6.00 เมตร
PC2SE 2.20–6.00 เมตร (รุ่น UL สำหรับเพดานต่ำ 1.95–3.50 เมตร) 7.00×5.00 เมตร ที่ความสูงตั้งแต่ 4.50 เมตร
PC3SE 6.00–20.00 เมตร สำหรับโถงเพดานสูง เช่น สนามบิน สูงสุด 12.00×9.00 เมตร ตามรุ่นและความสูง

สำหรับทางเข้าที่กว้างกว่าพื้นที่ของเซ็นเซอร์ตัวเดียว เช่น ทางเข้าห้างหรือโถงผู้โดยสาร จะติดหลายตัวต่อกันเป็นผืนเดียว (multisensor) ตามข้อมูลของ Xovis พื้นที่ของแต่ละตัวต้องซ้อนทับกันอย่างน้อย 30 เซนติเมตร เพื่อให้ระบบต่อพื้นที่ของทุกตัวเป็นผืนเดียวและติดตามคนข้ามเซ็นเซอร์ได้ต่อเนื่อง

เรื่องอื่นที่ต้องดูในการวางตำแหน่ง

  • สิ่งกีดขวางใต้เพดาน ป้ายแขวน โคมไฟ หรือท่อ ที่บังมุมมองของเซ็นเซอร์
  • ประตูบานเปิดหรือบานหมุน ที่เคลื่อนที่อยู่ในพื้นที่ที่มองเห็น
  • สภาพแวดล้อม รุ่นในอาคารของ Xovis ทำงานที่อุณหภูมิ 0–45 องศาเซลเซียส ความชื้น 20–80% แบบไม่ควบแน่น ส่วนจุดกลางแจ้งมีรุ่นเฉพาะ
  • จุดที่ต้องนับซ้ำทุกทาง ถ้าจะคำนวณจำนวนคนในอาคาร ต้องนับครบทุกทางเข้าออก รวมทางเชื่อมลานจอดรถและสถานีรถไฟฟ้า
ช่างเทคนิคปรับตำแหน่งเซ็นเซอร์นับคนบนเพดานศูนย์การค้า พร้อมแท็บเล็ตตั้งค่า

ข้อมูลที่ส่งออก: ตัวเลข ไม่ใช่ภาพ

สิ่งที่ทำให้เซ็นเซอร์นับคน 3 มิติเหมาะกับการนับคนแบบไม่ระบุตัวตนคือรูปแบบข้อมูลที่ออกจากเครื่อง ตามข้อมูลของ Xovis

  • เซ็นเซอร์ประมวลผลทั้งหมดในตัวเครื่อง และส่งข้อมูลออกเป็นตัวอักษรเท่านั้น ไม่มีข้อมูลที่ระบุตัวบุคคล
  • ข้อมูลที่ส่งออกเป็นข้อมูลประกอบ (metadata) เช่น พิกัด ไม่มีข้อมูลชีวมิติหรือข้อมูลส่วนบุคคล
  • ตั้งค่าความเป็นส่วนตัวได้ 4 ระดับ และได้ตรา ePrivacy seal สำหรับการใช้งานตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลของสหภาพยุโรป (GDPR)
  • ส่งข้อมูลเข้าระบบอื่นผ่านช่องทางเชื่อมต่อระบบ (API) และโปรโตคอลมาตรฐาน เช่น HTTP(S), MQTT(S) และ SFTP และเก็บข้อมูลในเครื่องได้นานสูงสุด 3 ปี ขึ้นกับจำนวนตัวนับที่ตั้งไว้

ข้อมูลที่ไม่ระบุตัวตนยังต้องใช้ให้เหมาะสม และส่วนเสริมบางอย่าง เช่น การประมาณเพศหรืออายุ ควรประเมินก่อนเปิดใช้ในไทย อ่านเรื่องนี้ได้ที่บทความระบบนับคนกับ PDPA

ข้อจำกัดที่ควรรู้

  • ต้องมีจุดติดตั้งบนเพดาน ในช่วงความสูงที่รุ่นนั้นรองรับ พื้นที่เปิดโล่งไม่มีเพดานต้องใช้รุ่นกลางแจ้งหรือโครงยึด
  • นับได้เฉพาะพื้นที่ที่มองเห็น จุดอับระหว่างเซ็นเซอร์ทำให้เส้นทางขาดช่วง
  • การตั้งค่าต้องตามผังจริง เมื่อย้ายประตู ปรับผังร้าน หรือเพิ่มบูธ ต้องตรวจเส้นนับและโซนใหม่
  • ความแม่นยำขึ้นกับหน้างาน ความสูงติดตั้ง แสง และความหนาแน่นของคนต่างกันในแต่ละจุด จึงควรทดสอบเทียบกับการนับโดยคนในจุดที่ยากที่สุดก่อนขยายผล

เซ็นเซอร์นับคน 3 มิติกับ IMAS

IMAS ใช้เซ็นเซอร์ 3 มิตินับจำนวนคนเข้าพื้นที่แบบเรียลไทม์ ติดตามเวลาที่อยู่ในพื้นที่ และจุดที่คนหนาแน่น เพื่อใช้ปรับการจัดพนักงาน ผังร้าน และประสบการณ์ลูกค้า

ตัวเลขจากเซ็นเซอร์ช่วยให้ทีมเห็นว่าพื้นที่ไหนควรดูก่อน ส่วนการตัดสินใจเรื่องพนักงาน ผังพื้นที่ และกิจกรรม ยังเป็นของทีมที่รู้บริบทหน้างาน

คำถามที่พบบ่อย

−เซ็นเซอร์นับคน 3 มิติคืออะไร

คืออุปกรณ์ติดเพดานที่สร้างภาพระยะลึกของพื้นที่ด้านล่าง แล้วใช้ความสูงของสิ่งที่มองเห็นหาคน ติดตามการเคลื่อนที่ และนับเมื่อคนข้ามเส้นหรืออยู่ในโซนที่กำหนด

+Stereo vision กับ time of flight ต่างกันอย่างไร

Stereo vision ใช้กล้องสองเลนส์เทียบภาพเพื่อหาระยะลึก อาศัยแสงในพื้นที่ ส่วน time of flight ยิงแสงอินฟราเรดของตัวเองแล้ววัดเวลาที่สะท้อนกลับ ทำงานในที่มืดได้ แต่แดดจัดอาจรบกวน ทั้งสองแบบได้ภาพระยะลึกเหมือนกัน

+เซ็นเซอร์ 3 มิติแยกเด็กกับรถเข็นได้อย่างไร

ใช้เกณฑ์ความสูง สิ่งที่เตี้ยกว่าเกณฑ์ เช่น รถเข็น จะไม่ถูกนับเป็นคน และตั้งช่วงความสูงเพื่อแยกนับเด็กได้ แต่เกณฑ์ความสูงไม่ได้บอกอายุจริง จึงควรตกลงเกณฑ์ให้เหมือนกันทุกสาขา

+นับคนแบบไม่ระบุตัวตนหมายความว่าอะไร

หมายถึงระบบรู้ว่ามีคนกี่คน เดินไปทางไหน และอยู่นานเท่าไร โดยไม่รู้ว่าคนนั้นเป็นใคร เซ็นเซอร์ของ Xovis ประมวลผลในตัวเครื่องและส่งออกเป็นข้อมูลตัวอักษร เช่น จำนวนและพิกัด ไม่มีข้อมูลระบุตัวบุคคล

+ต้องติดเซ็นเซอร์สูงเท่าไร

ขึ้นกับรุ่น เช่น ตามข้อมูลของ Xovis รุ่น PF-L ติดได้ 2–6 เมตร และรุ่น PC3SE สำหรับโถงเพดานสูงติดได้ถึง 20 เมตร ยิ่งติดสูงในช่วงที่รุ่นรองรับ พื้นที่ครอบคลุมต่อเครื่องยิ่งกว้าง

อยากรู้ว่าทางเข้าของคุณต้องใช้เซ็นเซอร์กี่ตัว

ทีม IMAS ช่วยสำรวจความสูงเพดาน ความกว้างทางเข้า และสภาพแสงจริง ออกแบบตำแหน่งเซ็นเซอร์ เส้นนับ และโซน รายละเอียดและค่าใช้จ่ายแจ้งในใบเสนอราคา

ขอสาธิตระบบ · ดูระบบนับคน 3 มิติ

แหล่งอ้างอิง

  • Xovis AG. Sensor technology, PF-Series และ Solutions: Retail. เว็บไซต์ xovis.com (อ่านเมื่อ 18 พ.ย. 2569)
  • Xovis AG. Technical Datasheet PF-L (V1.5) และ Technical Datasheet PC2SE (V7)
  • Xovis AG. Sensor Selection Guide (Metric, Version July 2026)
  • e-con Systems. ToF cameras vs stereo cameras: which 3D depth technology wins. เว็บไซต์ e-consystems.com
  • Luxonis. ToF Depth Perception. เอกสารออนไลน์ docs.luxonis.com
  • IMAS Analytics (2026). โซลูชันของเรา. เว็บไซต์ imas-analytics.ai