IMAS Analytics.AI
หน้าแรกโซลูชันระบบนับคนและวิเคราะห์ผู้มาเยือนแดชบอร์ด XPERIOระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนระบบจัดการพลังงานอาคารด้วย AIอุตสาหกรรมห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้าร้านค้าปลีกหลายสาขาสนามบินและสถานีขนส่งอาคารสำนักงานและอาคารพาณิชย์ลองเล่นผลงานบทความเกี่ยวกับเราพันธมิตรติดต่อเรา

DATA INTELLIGENCE

ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน (ผชร.) ในอาคารควบคุม ทำหน้าที่อะไร: คุณสมบัติ จำนวนคน และข้อมูลที่ช่วยให้ทำงานง่ายขึ้น

ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน คือบุคคลที่เจ้าของอาคารควบคุมต้องจัดให้มีประจำอาคาร ตามพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน และกฎกระทรวงกำหนดคุณสมบัติ หน้าที่ และจำนวนของผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน พ.ศ. 2552 คนในวงการเรียกย่อว่า ผชร. กฎหมายกำหนดว่าต้องแต่งตั้งเมื่อไร ต้องมีกี่คน ต้องมีคุณสมบัติอย่างไร และมีหน้าที่อะไร บทความนี้สรุปเรื่องเหล่านี้จากตัวบท แล้วอธิบายว่าในงานจริงของศูนย์การค้าและอาคารสำนักงาน หน้าที่แต่ละข้อหมายถึงงานอะไร และข้อมูลจากมิเตอร์ไฟฟ้ากับข้อมูลจำนวนคนช่วยให้ ผชร. ทำงานได้ง่ายขึ้นตรงไหน

วิศวกรอาคารสองคนเดินตรวจเครื่องส่งลมเย็นในห้องเครื่องของศูนย์การค้า

ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน คือใคร ในอาคารควบคุม

ฐานของเรื่องนี้อยู่ที่มาตรา 21 (2) ของพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2550 ที่ให้อำนาจรัฐมนตรีออกกฎกระทรวง "กำหนดให้เจ้าของอาคารควบคุมต้องจัดให้มีผู้รับผิดชอบด้านพลังงานประจำในอาคารควบคุมแต่ละแห่ง" กฎกระทรวง พ.ศ. 2552 จึงกำหนดรายละเอียดต่อ

สามเรื่องที่ควรรู้จากถ้อยคำในกฎหมาย

  • หน้าที่แต่งตั้งเป็นของเจ้าของอาคารควบคุม และข้อ 1 ของกฎกระทรวงให้คำว่า "เจ้าของอาคารควบคุม" หมายความรวมถึงบุคคลอื่นซึ่งครอบครองอาคารควบคุมด้วย
  • ผชร. ต้องอยู่ "ประจำ" อาคาร กฎกระทรวงข้อ 4 ใช้คำว่า "ประจำที่โรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุม"
  • ผชร. ไม่ใช่ผู้ตรวจสอบและรับรอง ผู้ตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานเป็นอีกบทบาทหนึ่ง ที่ต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) แยกจาก ผชร. ของอาคาร

ใครทำอะไร: ผชร. กับบทบาทอื่นในการจัดการพลังงานของอาคาร

บทบาท ทำอะไร ที่มา
เจ้าของอาคารควบคุม รับผิดชอบการจัดการพลังงานตามกฎหมาย แต่งตั้ง ผชร. ลงนามนโยบาย ส่งรายงานประจำปี พ.ร.บ. มาตรา 21 · กฎกระทรวงการจัดการพลังงาน พ.ศ. 2552
ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน (ผชร.) ดูแลเครื่องจักร ปรับปรุงวิธีใช้พลังงาน ช่วยเจ้าของอาคารจัดการพลังงานและทำตามคำสั่งอธิบดี กฎกระทรวง ผชร. พ.ศ. 2552 ข้อ 3
คณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน ทีมที่เจ้าของอาคารตั้งขึ้น มีโครงสร้างและอำนาจหน้าที่เป็นเอกสาร กฎกระทรวงการจัดการพลังงาน พ.ศ. 2552 ข้อ 5
ผู้ตรวจสอบและรับรอง ตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานของอาคารก่อนส่งรายงาน กฎกระทรวงการจัดการพลังงาน พ.ศ. 2552 ข้อ 10 · พ.ร.บ. มาตรา 48/1

ในงานจริง ผชร. มักเป็นคนกลางที่เชื่อมทุกบทบาท เป็นคนรวบรวมข้อมูล ประสานกับคณะทำงาน และเตรียมเอกสารให้ผู้ตรวจสอบ ขั้นตอนรายงานประจำปีอ่านได้ในบทความรายงานการจัดการพลังงานประจำปีของอาคารควบคุม

ต้องแต่งตั้งเมื่อไร และแจ้งใคร

กฎกระทรวง ผชร. พ.ศ. 2552 ข้อ 4 กำหนดให้เจ้าของอาคารควบคุมจัดให้มีผู้รับผิดชอบด้านพลังงานประจำอาคาร ภายใน 180 วันนับแต่วันที่เป็นอาคารควบคุม แล้ว แจ้งให้อธิบดีทราบโดยทันที

ข้อ 11 ให้วิธีการแจ้งการแต่งตั้ง พร้อมเอกสารและหลักฐาน เป็นไปตามที่อธิบดีประกาศกำหนด ประกาศกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน เรื่องแบบการแต่งตั้งผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน พ.ศ. 2552 กำหนดให้แจ้งตาม แบบ บพช. 1

ในทางปฏิบัติ คู่มือการขอรับบริการของ พพ. ระบุว่ายื่นได้ทั้งด้วยตนเอง ทางไปรษณีย์ และทางระบบบริการอิเล็กทรอนิกส์ของกรม ไม่มีค่าธรรมเนียม และระบุเอกสารประกอบ ได้แก่

  • แบบ บพช. 1 หนังสือแจ้งแต่งตั้งผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน
  • แบบ บพช. 2 หนังสือรับรองผลงานด้านการอนุรักษ์พลังงาน (ถ้ามี)
  • วุฒิการศึกษา
  • ใบรับรองการฝึกอบรมด้านการอนุรักษ์พลังงาน หรือหลักสูตรผู้รับผิดชอบด้านพลังงานอาวุโส แล้วแต่คุณสมบัติที่ใช้

คู่มือเดียวกันอ้างถึงประกาศกรมเรื่องแบบการแต่งตั้งผู้รับผิดชอบด้านพลังงานฉบับ พ.ศ. 2564 และประกาศเรื่องการแจ้งทางอิเล็กทรอนิกส์ด้วย แบบฟอร์มจึงอาจเปลี่ยนไปจากฉบับ พ.ศ. 2552 ทีมอาคารควรตรวจแบบฟอร์มล่าสุดกับ พพ. ก่อนยื่นทุกครั้ง

ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน ต้องมีกี่คน

จำนวนขั้นต่ำขึ้นกับขนาดอาคาร ตามกฎกระทรวง ผชร. ข้อ 4

ขนาดอาคารควบคุม จำนวนขั้นต่ำ เงื่อนไขคุณสมบัติ
ได้รับอนุมัติจากผู้จำหน่ายพลังงานให้ใช้เครื่องวัดไฟฟ้าหรือติดตั้งหม้อแปลงรวมกัน ต่ำกว่า 3,000 กิโลวัตต์ หรือ 3,530 กิโลโวลต์แอมแปร์ หรือ ใช้พลังงานรวมของปีที่ผ่านมา ต่ำกว่า 60 ล้านเมกะจูล อย่างน้อย 1 คน มีคุณสมบัติข้อใดข้อหนึ่งตามข้อ 2
ได้รับอนุมัติให้ใช้เครื่องวัดไฟฟ้าหรือติดตั้งหม้อแปลงรวมกัน ตั้งแต่ 3,000 กิโลวัตต์ หรือ 3,530 กิโลโวลต์แอมแปร์ขึ้นไป หรือ ใช้พลังงานรวมของปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ 60 ล้านเมกะจูลขึ้นไป ไม่น้อยกว่า 2 คน อย่างน้อย 1 คนต้องมีคุณสมบัติตามข้อ 2 (4) หรือ (5) คนที่เหลือมีคุณสมบัติข้อใดก็ได้ตามข้อ 2

ข้อสังเกต 2 ข้อที่มักสับสน

  1. เกณฑ์จำนวน ผชร. ไม่ใช่เกณฑ์อาคารควบคุม อาคารเป็นอาคารควบคุมตั้งแต่ 1,000 กิโลวัตต์ หรือ 1,175 กิโลโวลต์แอมแปร์ หรือ 20 ล้านเมกะจูลต่อปี ตามพระราชกฤษฎีกากำหนดอาคารควบคุม พ.ศ. 2538 ส่วนตัวเลข 3,000 กิโลวัตต์ 3,530 กิโลโวลต์แอมแปร์ และ 60 ล้านเมกะจูล ใช้แบ่งว่าอาคารควบคุมต้องมี ผชร. 1 คน หรือ 2 คนขึ้นไป
  2. ตัวเลขกิโลวัตต์ดูจากขนาดที่ผู้จำหน่ายพลังงานอนุมัติ ไม่ได้ดูจากความต้องการไฟฟ้าสูงสุดที่อาคารใช้จริง

คุณสมบัติผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน

กฎกระทรวง ผชร. ข้อ 2 กำหนดคุณสมบัติไว้ 5 แบบ มีแบบใดแบบหนึ่งก็พอ

แบบ คุณสมบัติตามข้อ 2 ใช้เป็นคนที่ต้องมีอย่างน้อย 1 คนในอาคารใหญ่ได้หรือไม่
(1) ได้รับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง มีประสบการณ์ทำงานในโรงงานหรืออาคารอย่างน้อย 3 ปี และมีผลงานด้านการอนุรักษ์พลังงานตามการรับรองของเจ้าของอาคาร ไม่ได้
(2) ได้รับปริญญาทางวิศวกรรมศาสตร์หรือทางวิทยาศาสตร์ และมีผลงานด้านการอนุรักษ์พลังงานตามการรับรองของเจ้าของอาคาร ไม่ได้
(3) สำเร็จการฝึกอบรมด้านการอนุรักษ์พลังงาน หรือการฝึกอบรมที่มีวัตถุประสงค์คล้ายคลึงกันที่อธิบดีให้ความเห็นชอบ ไม่ได้
(4) สำเร็จการฝึกอบรมหลักสูตรผู้รับผิดชอบด้านพลังงานอาวุโส หรือการฝึกอบรมที่มีวัตถุประสงค์คล้ายคลึงกันที่อธิบดีให้ความเห็นชอบ ได้
(5) สอบได้ตามเกณฑ์จากการจัดสอบผู้รับผิดชอบด้านพลังงานของกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน ได้

"อาคารใหญ่" ในคอลัมน์สุดท้ายหมายถึงอาคารในแถวที่สองของตารางจำนวนคนด้านบน สำหรับคุณสมบัติแบบ (1) และ (2) ข้อ 2 วรรคท้ายกำหนดให้การรับรองผลงานของเจ้าของอาคารเป็นไปตามแบบที่อธิบดีประกาศกำหนด ในคู่มือของ พพ. เอกสารนี้คือแบบ บพช. 2

หน้าที่ ผชร. ตามกฎหมาย และงานจริงในอาคาร

กฎกระทรวง ผชร. ข้อ 3 กำหนดหน้าที่ไว้ 4 ข้อ ตัวบทเขียนสั้น แต่ในอาคารที่เปิดใช้งานทุกวัน แต่ละข้อมีงานรองรับจำนวนมาก

หน้าที่ตามข้อ 3 งานจริงที่มักเกี่ยวข้อง (แนวปฏิบัติ) ข้อมูลที่ช่วยได้
(1) บำรุงรักษาและตรวจสอบประสิทธิภาพของเครื่องจักรและอุปกรณ์ที่ใช้พลังงานเป็นระยะ ๆ ติดตามประสิทธิภาพเครื่องทำน้ำเย็น เครื่องส่งลมเย็น ปั๊ม และหม้อแปลง วางรอบบำรุงรักษา การใช้ไฟฟ้ารายเครื่องหรือรายระบบ แนวโน้มประสิทธิภาพ การแจ้งเตือนเมื่อค่าผิดปกติ
(2) ปรับปรุงวิธีการใช้พลังงานให้เป็นไปตามหลักการอนุรักษ์พลังงาน ปรับตารางเปิดปิดระบบ ค่าอุณหภูมิ ลำดับการเดินเครื่อง และวิธีใช้พื้นที่ การใช้พลังงานรายโซนคู่กับจำนวนคนรายโซน ผลก่อนและหลังการปรับ
(3) ช่วยเจ้าของอาคารในการจัดการพลังงานตามกฎกระทรวงการจัดการพลังงาน รวบรวมข้อมูลประเมินศักยภาพ ร่างเป้าหมายและแผน ติดตามผล เตรียมเอกสารให้ผู้ตรวจสอบ ข้อมูลพลังงานต่อเนื่องทั้งปี บันทึกมาตรการและหลักฐาน
(4) ช่วยเจ้าของอาคารปฏิบัติตามคำสั่งของอธิบดีตามมาตรา 10 เตรียมข้อมูลและดำเนินการตามคำสั่งที่อาคารได้รับ ข้อมูลที่ตรวจย้อนได้ และระบบงานที่บอกสถานะการแก้ไข

คอลัมน์ที่ 2 และ 3 เป็นแนวปฏิบัติที่ผู้เขียนสรุป ไม่ใช่ถ้อยคำในกฎหมาย

หน้าที่ข้อ (1): ดูแลเครื่องจักรด้วยตัวเลข ไม่ใช่ด้วยความรู้สึก

คำว่า "ตรวจสอบประสิทธิภาพ...เป็นระยะ ๆ" ทำได้ง่ายขึ้นมากเมื่อมีมิเตอร์ย่อยรายระบบ ผชร. จะเห็นว่าเครื่องทำน้ำเย็นใช้ไฟฟ้าต่อภาระความเย็นสูงขึ้นจากเดือนก่อนหรือไม่ หรือปั๊มตัวหนึ่งเดินอยู่ตลอดคืนทั้งที่ควรหยุด ถ้าไม่มีข้อมูลแบบนี้ การตรวจประสิทธิภาพมักเกิดขึ้นเฉพาะตอนเตรียมรายงานประจำปี ซึ่งช้าเกินไปที่จะแก้

หน้าที่ข้อ (2): ปรับวิธีใช้พลังงานให้ตรงกับการใช้งานจริง

อาคารพาณิชย์มีภาระไม่คงที่ จำนวนคนในศูนย์การค้าวันเสาร์ต่างจากวันอังคาร ชั้นสำนักงานในวันศุกร์อาจมีคนน้อยกว่าวันพุธ ถ้า ผชร. รู้แค่หน่วยไฟฟ้า แต่ไม่รู้ว่าช่วงเวลานั้นมีคนใช้พื้นที่เท่าไร จะบอกได้ยากว่าพลังงานที่ใช้ "มากเกินไป" หรือ "สมเหตุสมผล" ข้อมูลจำนวนคนช่วยตอบคำถามนี้ ตัวอย่างแนวคิดสำหรับศูนย์การค้าอ่านได้ในบทความค่าไฟห้างสรรพสินค้า ลดได้ตรงไหนเมื่อรู้จำนวนคนจริง

หน้าที่ข้อ (3): ช่วยเจ้าของอาคารจัดการพลังงานทั้งปี

การจัดการพลังงานตามกฎกระทรวงต้องประเมินศักยภาพ ตั้งเป้าหมายและแผน ทำตามแผน ตรวจผล และทบทวนอย่างน้อยปีละครั้ง งานเหล่านี้ใช้ข้อมูลชุดเดียวกันซ้ำหลายครั้ง ถ้าข้อมูลถูกเก็บต่อเนื่องในที่เดียว ผชร. ไม่ต้องรวบรวมใหม่ทุกครั้งที่ต้องใช้ รายการหน้าที่ของเจ้าของอาคารทั้งหมดอยู่ในบทความอาคารควบคุมคืออะไร ต้องทำอะไรบ้าง

หน้าที่ข้อ (4): ช่วยเจ้าของอาคารทำตามคำสั่งอธิบดี

เมื่ออาคารได้รับคำสั่งตามมาตรา 10 ที่นำมาใช้กับอาคารควบคุม ผชร. เป็นคนที่ต้องช่วยเจ้าของอาคารดำเนินการ ในทางปฏิบัติ อาคารที่มีข้อมูลพลังงานย้อนหลังและบันทึกการแก้ไขที่ตรวจสอบได้ จะตอบคำถามและแสดงความคืบหน้าได้เร็วกว่าอาคารที่ต้องค้นเอกสารจากหลายแหล่ง

ตัวอย่าง: ข้อมูลจำนวนคนช่วย ผชร. อ่านค่าไฟอย่างไร (ตัวเลขสมมติ)

ศูนย์การค้าแห่งหนึ่งพบว่าหน่วยไฟฟ้าเดือนมิถุนายนสูงกว่าเดือนพฤษภาคม ผชร. ต้องอธิบายในการประชุมทบทวนว่าเกิดจากอะไร

พฤษภาคม มิถุนายน
หน่วยไฟฟ้ารวม (หน่วย) 1,000,000 1,050,000
จำนวนผู้มาเยือนรวม (คน) 500,000 600,000
หน่วยไฟฟ้าต่อผู้มาเยือน 2.00 1.75

เมื่อดูหน่วยไฟฟ้าอย่างเดียว ดูเหมือนอาคารใช้พลังงานแย่ลง แต่เมื่อดูคู่กับจำนวนคน พลังงานต่อผู้มาเยือนลดลง ผชร. จึงอธิบายได้ว่าการใช้ไฟเพิ่มตามการใช้งานที่เพิ่มขึ้น แล้วไปดูต่อว่าช่วงเวลาไหนที่พลังงานไม่ลดลงตามจำนวนคน เช่น หลังปิดห้าง ตัวเลขในตารางเป็นตัวเลขสมมติเพื่ออธิบายวิธีอ่าน ในการวิเคราะห์จริงต้องดูปัจจัยอื่นประกอบด้วย เช่น อุณหภูมิอากาศภายนอก จำนวนวันทำการ และพื้นที่ที่เปิดใช้

เมื่อ ผชร. ลาออก ย้ายงาน หรือพ้นหน้าที่

กฎกระทรวง ผชร. ข้อ 5 กำหนดว่า ถ้าผู้รับผิดชอบด้านพลังงานพ้นจากหน้าที่จนจำนวนไม่ครบตามข้อ 4 เจ้าของอาคารต้อง

  1. มีหนังสือแจ้งให้อธิบดีทราบถึงการพ้นจากหน้าที่ โดยทันที
  2. จัดให้มีผู้รับผิดชอบด้านพลังงานขึ้นแทน ภายใน 90 วัน นับแต่วันที่คนเดิมพ้นจากหน้าที่ และแจ้งให้อธิบดีทราบโดยทันที

ในทางปฏิบัติ ปัญหาที่หนักกว่าการหาคนใหม่ คือความรู้เรื่องอาคารหายไปพร้อมคนเดิม ไฟล์ข้อมูลที่เก็บในเครื่องส่วนตัว ตารางเวลาที่ปรับไว้โดยไม่มีบันทึก และเหตุผลของการตั้งค่าต่าง ๆ อาคารที่เก็บข้อมูลพลังงาน บันทึกมาตรการ และสถานะงานแก้ไขไว้ในระบบกลาง จะส่งต่องานให้ ผชร. คนใหม่ได้เร็วกว่า

ถ้าไม่ทำตามกฎกระทรวง

พระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน มาตรา 55 ที่แก้ไขโดยฉบับที่ 2 มีบทกำหนดโทษสำหรับเจ้าของอาคารควบคุม หรือผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน ที่ไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา 21 ดังนั้นหน้าที่ตามกฎกระทรวงจึงเป็นความรับผิดชอบตามกฎหมายของ ผชร. เองด้วย ไม่ใช่เฉพาะของเจ้าของอาคาร รายละเอียดบทกำหนดโทษอื่นที่เกี่ยวกับอาคารควบคุมสรุปไว้ในบทความอาคารควบคุมคืออะไร

ข้อมูลแบบไหนช่วยให้งาน ผชร. ง่ายขึ้น

ข้อมูล ช่วยงานไหน หมายเหตุ
หน่วยไฟฟ้าจากมิเตอร์หลักทุกตัวภายใต้เลขที่บ้านเดียวกัน ภาพรวมการใช้พลังงาน และการเทียบเกณฑ์ ควรเก็บเป็นรายวันหรือละเอียดกว่า ไม่ใช่แค่รายเดือนจากใบแจ้งหนี้
การใช้ไฟฟ้าแยกรายระบบ ตรวจประสิทธิภาพเครื่องจักร ประเมินการใช้พลังงานที่มีนัยสำคัญ ต้องมีมิเตอร์ย่อยหรือข้อมูลจากระบบควบคุมอาคาร
ความต้องการไฟฟ้าสูงสุด ดูช่วงที่ภาระพุ่ง และผลของการปรับลำดับการเดินเครื่อง ดูคู่กับเวลาเปิดปิดระบบ
จำนวนคนรายโซนตามเวลา อธิบายความต่างของการใช้พลังงาน หาการใช้พลังงานช่วงที่ไม่มีคน ออกแบบโซนให้ตรงกับโซนควบคุมของระบบปรับอากาศ
บันทึกมาตรการและงานแก้ไข ติดตามผลตามแผน ทบทวนประจำปี ส่งต่องานเมื่อเปลี่ยนคน ระบุผู้รับผิดชอบ วันที่ และหลักฐานก่อนหลัง

แนวคิดว่าข้อมูลจำนวนคนเชื่อมกับระบบอื่นในอาคารอย่างไร อ่านเพิ่มได้ในบทความSmart Building คืออะไร และความต่างของระบบ EMS กับ BMS อ่านได้ในบทความระบบ EMS ในอาคารคืออะไร

IMAS ช่วยงานของผู้รับผิดชอบด้านพลังงานอย่างไร

มือช่างเทคนิคหมุนวาล์วบนท่อน้ำเย็นในห้องเครื่องของอาคาร

IMAS มีทั้งระบบจัดการพลังงานอาคารและระบบนับคน ช่วยให้ ผชร. มีข้อมูลครบทั้งฝั่งพลังงานและฝั่งการใช้งาน

  • ระบบจัดการพลังงานอาคารด้วย AI ร่วมกับ Saturn Pyro บนแพลตฟอร์ม IoTWatt 4.0 เชื่อมมิเตอร์ ระบบควบคุมอาคาร และอุปกรณ์ IoT ที่อาคารมีอยู่ วิเคราะห์ถึงระดับอุปกรณ์ เช่น เครื่องทำน้ำเย็น ปั๊ม และระบบปรับอากาศ แจ้งเตือนการใช้ผิดปกติและความต้องการไฟฟ้าสูงสุด แปลงข้อค้นพบเป็นงานแก้ไขที่มอบหมายผู้รับผิดชอบ เก็บหลักฐาน และติดตามจนปิดงาน
  • ระบบนับคน 3 มิติ นับแยกทิศทางเข้าออกแบบเรียลไทม์ รู้จำนวนคนในแต่ละพื้นที่ ออกแบบให้นับได้โดยไม่ต้องระบุตัวบุคคล ใช้เป็นข้อมูลการใช้งานคู่กับข้อมูลพลังงาน

ระบบเป็นเครื่องมือช่วย ผชร. อ่านข้อมูลและติดตามงาน ไม่ได้ทำหน้าที่แทน ผชร. ตามกฎหมาย และไม่ได้กรอกแบบฟอร์มของ พพ. แทนทีมอาคาร การตัดสินใจปรับระบบ การรับรองข้อมูล และความรับผิดชอบตามกฎหมาย ยังเป็นของเจ้าของอาคาร ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน และผู้ตรวจสอบและรับรอง ดูภาพรวมสำหรับอาคารประเภทนี้ได้ที่หน้าโซลูชันสำหรับอาคารสำนักงานและอาคารพาณิชย์ และโซลูชันสำหรับห้างสรรพสินค้า

คำถามที่พบบ่อย

−ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน (ผชร.) คือใคร

คือบุคคลที่เจ้าของอาคารควบคุมต้องจัดให้มีประจำอาคาร ตามกฎกระทรวงกำหนดคุณสมบัติ หน้าที่ และจำนวนของผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน พ.ศ. 2552 มีหน้าที่ดูแลเครื่องจักรที่ใช้พลังงาน ปรับปรุงวิธีใช้พลังงาน และช่วยเจ้าของอาคารจัดการพลังงานตามกฎหมาย

+อาคารควบคุมต้องมี ผชร. กี่คน

อาคารที่ได้รับอนุมัติเครื่องวัดไฟฟ้าหรือหม้อแปลงรวมต่ำกว่า 3,000 กิโลวัตต์ หรือ 3,530 กิโลโวลต์แอมแปร์ หรือใช้พลังงานรวมของปีที่ผ่านมาต่ำกว่า 60 ล้านเมกะจูล ต้องมีอย่างน้อย 1 คน อาคารที่ถึงเกณฑ์นี้ขึ้นไปต้องมีไม่น้อยกว่า 2 คน และอย่างน้อย 1 คนต้องผ่านหลักสูตรผู้รับผิดชอบด้านพลังงานอาวุโสหรือสอบผ่านตามที่ พพ. จัด

+คุณสมบัติผู้รับผิดชอบด้านพลังงานมีอะไรบ้าง

มี 5 แบบ ใช้แบบใดแบบหนึ่ง ได้แก่ ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูงพร้อมประสบการณ์ 3 ปีและผลงาน ปริญญาวิศวกรรมศาสตร์หรือวิทยาศาสตร์พร้อมผลงาน ผ่านการฝึกอบรมด้านการอนุรักษ์พลังงาน ผ่านหลักสูตร ผชร. อาวุโส หรือสอบผ่านตามที่ พพ. จัด

+ต้องแต่งตั้ง ผชร. ภายในกี่วัน

ภายใน 180 วันนับแต่วันที่อาคารเป็นอาคารควบคุม แล้วแจ้งอธิบดีโดยทันที ถ้า ผชร. พ้นหน้าที่จนจำนวนไม่ครบ ต้องแจ้งทันที และหาคนแทนภายใน 90 วัน

+ผชร. กับผู้ตรวจสอบและรับรองเป็นคนเดียวกันได้ไหม

เป็นคนละบทบาทกัน ผชร. อยู่ประจำอาคารและช่วยเจ้าของอาคารจัดการพลังงาน ส่วนผู้ตรวจสอบและรับรองเป็นผู้ได้รับอนุญาตจากอธิบดีให้ตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานของอาคาร เงื่อนไขเรื่องการทำหน้าที่ทั้งสองอย่างให้อาคารเดียวกัน ควรสอบถาม พพ. โดยตรง

+ระบบจัดการพลังงานหรือ AI ทำหน้าที่แทน ผชร. ได้ไหม

ไม่ได้ กฎหมายกำหนดให้ ผชร. เป็นบุคคลที่มีคุณสมบัติตามกฎกระทรวง ระบบช่วยให้ ผชร. มีข้อมูลครบ เห็นความผิดปกติเร็ว และติดตามงานแก้ไขได้ แต่การตัดสินใจและความรับผิดชอบยังเป็นของคน

อยากให้ ผชร. ของอาคารมีข้อมูลพร้อมใช้ตลอดปี

ทีม IMAS ช่วยสำรวจมิเตอร์และระบบที่อาคารมีอยู่ วางการเชื่อมต่อข้อมูลพลังงานและข้อมูลจำนวนคน และเริ่มจากระบบนำร่องที่ ผชร. ใช้งานได้จริง รายละเอียดและค่าใช้จ่ายแจ้งในใบเสนอราคา

ปรึกษาทีม IMAS · ดูระบบจัดการพลังงานอาคารด้วย AI

ข้อมูลกฎหมายในบทความนี้ตรวจเทียบกับตัวบท ณ วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 กฎหมายและแบบฟอร์มอาจมีการแก้ไขภายหลัง ก่อนตัดสินใจเรื่องการปฏิบัติตามกฎหมาย ควรตรวจสอบกับกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน หรือที่ปรึกษากฎหมายของอาคาร

แหล่งอ้างอิง

  • พระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2535 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 109 ตอนที่ 33 ก และที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 124 ตอนที่ 87 ก
  • กฎกระทรวงกำหนดคุณสมบัติ หน้าที่ และจำนวนของผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน พ.ศ. 2552 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 126 ตอนที่ 49 ก หน้า 20 วันที่ 31 กรกฎาคม 2552
  • ประกาศกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน เรื่อง แบบการแต่งตั้งผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน พ.ศ. 2552 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 126 ตอนพิเศษ 136 ง หน้า 60 วันที่ 18 กันยายน 2552
  • กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐาน หลักเกณฑ์ และวิธีการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม พ.ศ. 2552 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 126 ตอนที่ 47 ก วันที่ 23 กรกฎาคม 2552
  • พระราชกฤษฎีกากำหนดอาคารควบคุม พ.ศ. 2538 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 112 ตอนที่ 33 ก
  • กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน คู่มือหรือแนวทางการขอรับบริการ เรื่อง การแจ้งแต่งตั้งผู้รับผิดชอบด้านพลังงานประจำโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม (เผยแพร่บนเว็บไซต์ข้อมูลเปิดของ พพ.)
  • Saturn Pyro Sdn Bhd. IoTWatt 4.0 Digital Energy Audit as a Service. เว็บไซต์ saturnpyro.com