Occupancy sensor คือ

Occupancy sensor มีกี่แบบ: "มีคนไหม" กับ "มีกี่คน"
คำว่า occupancy sensor ถูกใช้กับอุปกรณ์สองกลุ่มที่ตอบคำถามต่างกัน การแยกสองกลุ่มนี้ให้ชัดตั้งแต่ต้นช่วยให้เลือกอุปกรณ์ได้ตรงกับงาน
กลุ่มที่ 1 ตรวจว่ามีคนหรือไม่ (presence detection) เช่น
กลุ่มที่ 2 นับว่ามีกี่คน (occupancy counting) เช่น
| ประเด็น | ตรวจว่ามีคนหรือไม่ | นับว่ามีกี่คน |
|---|---|---|
| คำตอบที่ได้ | มี หรือ ไม่มี | จำนวนคนในพื้นที่ตามเวลา |
| จุด |
ในห้องหรือโซนย่อย | |
| งานที่เหมาะ | เปิดปิดไฟและเครื่องปรับอากาศรายห้อง | วางแผนพื้นที่ จัดบริการ ปรับการระบายอากาศตามจำนวนคน |
| ช่วงเวลาที่ห้องถูกใช้ | จำนวนคนรายชั่วโมง รายวัน รายชั้น | |
| คำถามที่ตอบได้ | ห้องนี้ว่างอยู่ไหม | ชั้นนี้ใช้ไปกี่เปอร์เซ็นต์ของความจุ |
สองกลุ่มนี้ใช้ร่วมกันได้
Occupancy ต่างจากการนับคนเข้าอาคาร และระบบจองโต๊ะอย่างไร
สามคำนี้มักถูกพูดถึงพร้อมกัน แต่ให้
| ความหมาย | ได้จากอะไร | ใช้ตอบคำถาม | |
|---|---|---|---|
| จำนวนคนเข้า (people counting หรือ footfall) | จำนวนคนที่เดินผ่าน |
วันนี้มีคนเข้า |
|
| จำนวนคนในพื้นที่ (occupancy) | จำนวนคนที่อยู่ในพื้นที่ ณ ขณะหนึ่ง คิดจากคนเข้าลบคนออก | ตอนนี้ชั้นนี้มีกี่คน เต็มความจุแค่ไหน | |
| การจองโต๊ะหรือห้อง (desk booking) | ความตั้งใจจะมาใช้พื้นที่ ตามที่ |
ระบบจองขององค์กร | พรุ่งนี้คาดว่าจะมีคนมากี่คน ใครจองห้องไหน |
การจองบอก "แผน" ส่วน occupancy บอก "การใช้จริง" เมื่อวางสองชุดคู่กัน ฝ่ายบริหารสถานที่จะเห็นส่วนต่าง เช่น ห้องประชุมที่ถูกจองแต่ไม่มีคนเข้าใช้ หรือวันที่คนมามากกว่าที่จองไว้ ซึ่งเป็น
Occupancy rate คืออะไร และตัวชี้วัดที่ควรดู
อัตราการใช้พื้นที่ (occupancy rate หรือ utilisation rate) คือสัดส่วนของจำนวนคนที่อยู่ในพื้นที่ เทียบกับความจุที่ออกแบบไว้
อัตราการใช้พื้นที่ (%) = จำนวนคนในพื้นที่ ÷ ความจุของพื้นที่ × 100
ความจุอาจนับเป็นจำนวนที่นั่งทำงาน หรือจำนวนคนที่พื้นที่รองรับได้ตามที่องค์กรกำหนด สิ่งสำคัญคือใช้นิยามเดียวกันทุกชั้นและทุกเดือน เพื่อให้เทียบกันได้
ตัวชี้วัดที่ใช้บ่อยมี 4 ตัว
- จำนวนคนสูงสุด (peak occupancy) จำนวนคนมากสุดในวันหรือสัปดาห์ ใช้ดูว่าพื้นที่รองรับช่วงคนแน่นได้พอหรือไม่
- อัตราการใช้เฉลี่ย (average utilisation) ค่าเฉลี่ยในชั่วโมงทำการ ใช้ดูว่าพื้นที่ถูกใช้คุ้มหรือไม่ในวันทั่วไป
- อัตราการใช้ช่วงสูงสุด (peak utilisation) จำนวนคนสูงสุดเทียบกับความจุ ใช้
ตัดสินใจ เรื่องการเพิ่มหรือรวมพื้นที่ - การใช้รายชั้นและรายวัน (floor-by-floor และ day-of-week pattern) ใช้ดูว่าวันไหนและชั้นไหนคนมาก เพื่อจัดบริการและเวลาเดินระบบ
ตัวอย่างการอ่านตัวเลข (ตัวเลขสมมติ)
ตารางนี้เป็น ตัวเลขสมมติ ของ
| ชั้น | ความจุ (คน) | จำนวนคนเฉลี่ยในชั่วโมงทำการ | อัตราการใช้เฉลี่ย | จำนวนคนสูงสุด | อัตราการใช้ช่วงสูงสุด |
|---|---|---|---|---|---|
| ชั้น 8 (ตัวเลขสมมติ) | 120 | 54 | 45% | 84 | 70% |
| ชั้น 9 (ตัวเลขสมมติ) | 120 | 90 | 75% | 114 | 95% |
| ชั้น 10 (ตัวเลขสมมติ) | 80 | 24 | 30% | 44 | 55% |
| โซนห้องประชุม ชั้น 11 (ตัวเลขสมมติ) | 60 | 21 | 35% | 57 | 95% |
วิธีอ่านจากตัวเลขสมมติชุดนี้
- ชั้น 9 ใช้เกือบเต็มในช่วงคนมาก ควรดูต่อว่าช่วงสูงสุดเกิดวันไหน และมีทีมที่ย้ายไปใช้ชั้นอื่นได้หรือไม่
- ชั้น 10 ใช้ไม่ถึงครึ่งแม้ในช่วงสูงสุด เป็นชั้นที่มีที่ว่างให้รองรับทีมอื่น หรือปรับเป็นพื้นที่ใช้งานแบบอื่น
- โซนห้องประชุม ค่าเฉลี่ยต่ำแต่ช่วงสูงสุดเกือบเต็ม แปลว่าการใช้กระจุกอยู่ในบางช่วงเวลา การดูเฉพาะค่าเฉลี่ยจะไม่เห็นเรื่องนี้ จึงควรดูค่าเฉลี่ยคู่กับค่าสูงสุดทุกครั้ง
ควรวัดที่จุดไหนในอาคาร สำนักงาน

การนับจำนวนคนในพื้นที่ให้ได้ตัวเลขที่ใช้ได้ ต้องนับให้ครบทุก
| จุดวัด | ใช้ทำอะไร | |
|---|---|---|
| จำนวนคนทั้ง |
ภาพรวมรายวัน ช่วงเข้างานและเลิกงาน งานรักษาความปลอดภัยและงานต้อนรับ | |
| โถงลิฟต์ (lift lobby) | จัดรอบลิฟต์และดูช่วงคนหนาแน่น | |
| จำนวนคนรายชั้น | อัตราการใช้รายชั้น การเปิดปิดระบบรายชั้น | |
| โซนห้องประชุมและพื้นที่ส่วนกลาง เช่น ห้องอาหาร | จำนวนคนรายโซน | จำนวนและขนาดห้องประชุม รอบทำความสะอาด การเตรียมอาหาร |
ในทางปฏิบัติ ไม่จำเป็นต้องวัดทุกจุดตั้งแต่วันแรก
เรื่องหนึ่งที่ควรสอบถามผู้ให้บริการคือการคำนวณจำนวนคนในพื้นที่จากคนเข้าลบคนออก หากมี
ใช้ข้อมูล occupancy ทำอะไรได้บ้าง
1. วางแผนพื้นที่
ตัดสินใจ เรื่องขนาดพื้นที่เช่า ด้วยข้อมูล การใช้จริงย้อนหลังหลายเดือน แทนการประเมินจากจำนวนพนักงาน ในทะเบียน- จัดสัดส่วนที่นั่งประจำกับที่นั่งหมุนเวียน ตามจำนวนคนที่เข้ามาจริงในแต่ละวันของสัปดาห์
- ปรับจำนวนและขนาดห้องประชุม เมื่อเห็นว่าห้องขนาดใดถูกใช้เต็ม และห้องขนาดใดมีคนใช้น้อยกว่าความจุมาก
- รวมการใช้งานไว้บางชั้นในวันที่คนน้อย เช่น วันศุกร์หรือช่วงวันหยุดยาว เพื่อให้ชั้นที่เปิดมีบรรยากาศการทำงานที่ดี และชั้นที่ปิดพักระบบได้
เมื่อมี
2. จัดงานบริการอาคาร
- ทำความสะอาดตามการใช้จริง ห้องน้ำและห้องประชุมที่คนใช้มากได้รอบทำความสะอาดถี่ขึ้น พื้นที่ที่แทบไม่มีคนใช้ในวันนั้นลดรอบลงได้
- จัดกำลังคนงานต้อนรับและรักษาความปลอดภัย ตามช่วงที่คนเข้าออกมาก
- เตรียมอาหารและเครื่องดื่ม ของห้องอาหาร
พนักงาน ตามจำนวนคนที่อยู่ในอาคาร จริง - รู้จำนวนคนใน
อาคาร ขณะนั้น เป็นข้อมูล ประกอบการซ้อมอพยพและการบริหารเหตุฉุกเฉิน โดยใช้ร่วมกับขั้นตอนตรวจนับของอาคาร
3. จัดการ พลังงาน
ระบบปรับอากาศ ระบบระบายอากาศ และแสงสว่างของ
- ตั้งเวลาเปิดปิดระบบรายชั้น ให้ตรงกับช่วงที่มีคนเข้ามาจริง รวมถึงช่วงเช้าก่อนเข้างานและช่วงค่ำหลังเลิกงาน
- ปรับปริมาณอากาศบริสุทธิ์ตามจำนวนคน (demand-controlled ventilation) ในพื้นที่ที่จำนวนคนเปลี่ยนมาก เช่น ห้องประชุมใหญ่และห้องอาหาร
- หาการใช้
พลังงาน ในช่วงที่ไม่มีคน เช่น ชั้นที่ระบบเดินเต็มในวันที่แทบไม่มีคนเข้า - ดูตัวชี้วัด
พลังงาน ต่อผู้ใช้ อาคาร คู่กับพลังงาน ต่อพื้นที่ เพื่อเทียบวันที่คนมากกับวันที่คนน้อย
การปรับตั้งค่าระบบ
Occupancy sensor กับ smart building
ความเป็นส่วนตัวของพนักงาน และผู้มาติดต่อ
การวัดการใช้พื้นที่ใน
- เลือก
เทคโนโลยี ที่นับจำนวนโดยไม่ระบุตัวตน เซ็นเซอร์ ภาพสามมิติติดเพดานหลายรุ่นประมวลผลบนตัวเครื่อง และส่งออกเฉพาะข้อมูล ตัวเลข เช่น จำนวน เวลา และทิศทาง รายละเอียดต่างกันตามรุ่นและการตั้งค่า จึงควรขอเอกสารจากผู้ให้บริการว่าข้อมูล อะไรออกจากอุปกรณ์ เก็บที่ไหน และใครเข้าถึงได้ - รายงานผลเป็นระดับชั้นหรือโซน ไม่ลงถึงโต๊ะของบุคคล และไม่เชื่อมกับบัตร
พนักงาน หรือระบบจองที่ระบุชื่อ เว้นแต่องค์กรประเมินและมีฐานทางกฎหมายรองรับแล้ว - แจ้ง
พนักงาน ให้ทราบว่าวัดอะไร เพื่ออะไร และไม่ได้วัดอะไร การสื่อสารที่ชัดเจนช่วยให้พนักงาน เห็นว่าข้อมูล นี้ใช้ปรับพื้นที่และบริการให้ดีขึ้น - ให้เจ้าหน้าที่คุ้มครอง
ข้อมูล ส่วนบุคคลหรือที่ปรึกษากฎหมายขององค์กรประเมินตามข้อเท็จจริงของโครงการก่อนติดตั้ง
รายละเอียดเรื่องกฎหมายคุ้มครอง
เริ่มต้นอย่างไร
- ตั้งคำถามที่ต้องการคำตอบ เช่น ควรต่อสัญญาเช่ากี่ชั้น ห้องประชุมพอหรือไม่ หรือชั้นไหนปิดระบบได้ในวันศุกร์ คำถามเป็นตัวกำหนดจุดวัด
- กำหนดขอบเขตและนิยามความจุ ของแต่ละชั้นหรือโซนให้ตรงกันทั้งองค์กร
- สำรวจ
ทางเข้า ออกทุกจุด ของพื้นที่ที่จะวัด รวมถึงบันไดและประตูด้านหลัง - เริ่มจากพื้นที่นำร่อง หนึ่งถึงสองชั้น หรือ
ทางเข้า อาคาร หลัก แล้วตรวจความถูกต้องของตัวเลขเทียบกับการนับด้วยคนในช่วงสั้น ๆ - เก็บ
ข้อมูล ให้ครบรอบการทำงาน ทั้งวันธรรมดา วันที่คนเข้ามาก และช่วงปลายเดือน ก่อนสรุปผล - นำตัวเลขเข้าที่ประชุมประจำ ของฝ่ายบริหารสถานที่ ฝ่ายบุคคล และวิศวกร
อาคาร เพื่อให้ข้อมูล ถูกใช้ตัดสินใจ จริง - ขยายจุดวัด ไปยังชั้นหรือ
อาคาร อื่นเมื่อเห็นประโยชน์ชัด
ระบบของ IMAS สำหรับอาคาร สำนักงาน
IMAS ให้บริการ
สำหรับงาน
คำถามที่พบบ่อย
−Occupancy sensor คืออะไร
คือ
+Occupancy rate คืออะไร คำนวณอย่างไร
คืออัตราการใช้พื้นที่ คำนวณจากจำนวนคนในพื้นที่ หารด้วยความจุของพื้นที่ แล้วคูณ 100 ควรดูทั้งค่าเฉลี่ยในชั่วโมงทำการและค่าช่วงสูงสุด เพราะสองค่านี้ตอบคำถามต่างกัน
+เซ็นเซอร์ ตรวจจับคนในห้องแบบเปิดปิดไฟ ใช้วัดอัตราการใช้พื้นที่ได้ไหม
+มีระบบจองโต๊ะแล้ว ยังต้องวัด occupancy ไหม
ระบบจองบอกแผนการใช้ ส่วน occupancy บอกการใช้จริง สองชุดนี้เสริมกัน เมื่อเทียบกันจะเห็นส่วนต่างระหว่างที่จองกับที่มาใช้จริง ซึ่งช่วยปรับกติกาการจองและจำนวนที่นั่งได้ตรงขึ้น
+การวัดจำนวนคนในสำนักงาน กระทบความเป็นส่วนตัวของพนักงาน ไหม
ขึ้นกับ
อยากรู้ว่าพื้นที่สำนักงาน ของคุณถูกใช้จริงแค่ไหน
ทีม IMAS ช่วยสำรวจ
ปรึกษาทีม IMAS · ดู
แหล่งอ้างอิง
- IMAS Analytics.
ข้อมูล บริการนับผู้มาเยือน แพลตฟอร์ม XPERIO การพยากรณ์ จำนวนผู้มาเยือน และระบบจัดการ พลังงาน . เว็บไซต์ imas-analytics.ai - Saturn Pyro Sdn Bhd. IoTWatt 4.0 Digital Energy Audit as a Service. เว็บไซต์ saturnpyro.com
- พระราชบัญญัติคุ้มครอง
ข้อมูล ส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (รายละเอียดอยู่ในบทความระบบนับคน กับ PDPA)
