IMAS Analytics.AI
หน้าแรกโซลูชันระบบนับคนและวิเคราะห์ผู้มาเยือนแดชบอร์ด XPERIOระบบพยากรณ์จำนวนผู้มาเยือนระบบจัดการพลังงานอาคารด้วย AIอุตสาหกรรมห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้าร้านค้าปลีกหลายสาขาสนามบินและสถานีขนส่งอาคารสำนักงานและอาคารพาณิชย์ลองเล่นผลงานบทความเกี่ยวกับเราพันธมิตรติดต่อเรา

DATA INTELLIGENCE

Queue Management System สำหรับสนามบินและสถานีขนส่ง: วัดคิวและการไหลของผู้โดยสารด้วยข้อมูลจริง

Queue management system ในสนามบินและสถานีขนส่ง คือระบบที่ช่วยให้ผู้ดูแลอาคารรู้ว่าคิวยาวแค่ไหน ผู้โดยสารรอนานเท่าไร และจุดไหนเริ่มแออัด เพื่อเปิดช่องบริการ ย้ายกำลังคน หรือแจ้งผู้โดยสารได้ทันเวลา เรื่องนี้สำคัญขึ้นเรื่อย ๆ ในประเทศไทย รายงานข่าวผลประกอบการระบุว่าท่าอากาศยาน 6 แห่งในความดูแลของ บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) รองรับผู้โดยสารราว 99 ล้านคนในช่วงตุลาคม 2568 ถึงมิถุนายน 2569 และแผนขยายท่าอากาศยานตั้งเป้ารองรับผู้โดยสารมากกว่า 160 ล้านคนต่อปีภายในปี 2577 บทความนี้อธิบายว่าระบบบริหารคิวและการไหลของผู้โดยสารวัดอะไร ใช้ทำอะไร และควรเขียนข้อกำหนดอย่างไรเมื่อจะจัดหาระบบ

ผู้โดยสารต่อแถวที่จุดตรวจค้นในอาคารผู้โดยสารสนามบิน

Queue management system มีกี่แบบ

คำนี้ใช้เรียกระบบสองกลุ่มที่ทำงานต่างกันมาก

แบบ ทำงานอย่างไร เหมาะกับ
ระบบออกบัตรคิว (ticketing / virtual queue) ผู้รับบริการกดรับบัตรหรือจองคิว ระบบเรียกตามลำดับ ธนาคาร โรงพยาบาล หน่วยงานบริการ ที่ผู้รับบริการนั่งรอได้
ระบบวัดคิวจริงด้วยเซ็นเซอร์ (sensor-based queue measurement) เซ็นเซอร์เหนือแถวคิววัดจำนวนคน ความยาวคิว และเวลารอจริงโดยอัตโนมัติ สนามบิน สถานีขนส่ง จุดตรวจ จุดเช็กอิน ที่ผู้โดยสารยืนต่อแถวและไหลต่อเนื่อง

ในสนามบินและสถานีขนส่ง ผู้โดยสารเดินต่อแถวตามลำดับอยู่แล้ว สิ่งที่ผู้ดูแลต้องการจึงไม่ใช่การออกบัตรคิว แต่เป็น "ข้อมูลจริง" ว่าคิวแต่ละจุดเป็นอย่างไรในขณะนั้น บทความนี้พูดถึงแบบที่สองเป็นหลัก

Crowd management และ passenger flow คืออะไร

การบริหารฝูงชน (crowd management) คือการวางแผนและควบคุมการเคลื่อนที่ของผู้คนจำนวนมากให้ปลอดภัยและคล่องตัว ส่วนการไหลของผู้โดยสาร (passenger flow) คือเส้นทางและจังหวะที่ผู้โดยสารเคลื่อนผ่านจุดต่าง ๆ ในอาคาร ตั้งแต่ทางเข้า จุดเช็กอิน จุดตรวจค้น ตรวจคนเข้าเมือง จนถึงประตูขึ้นเครื่อง ระบบติดตามการไหลของผู้โดยสารรวมข้อมูลทุกจุดเข้าด้วยกัน ทำให้เห็นว่าคอขวดเกิดที่ไหนและส่งผลต่อจุดถัดไปอย่างไร

ตัวชี้วัดหลักที่ระบบวัดได้

ตัวชี้วัด ความหมาย ใช้ทำอะไร
ความยาวคิว (queue length) จำนวนคนในแถวขณะนั้น ตัดสินใจเปิดช่องบริการเพิ่ม
เวลารอ (waiting time) เวลาตั้งแต่เข้าแถวจนถึงจุดบริการ วัดจากคนที่ผ่านไปจริง ติดตามระดับบริการ แจ้งผู้โดยสารบนจอ
อัตราการผ่าน (throughput) จำนวนคนที่ผ่านจุดบริการต่อชั่วโมง ดูประสิทธิภาพแต่ละช่อง วางกำลังคน
จำนวนคนในพื้นที่ (occupancy) จำนวนคนในโถงหรือพื้นที่รอขณะนั้น ดูความหนาแน่น ความปลอดภัย
เวลาที่อยู่ในพื้นที่ (dwell time) เวลาที่ผู้โดยสารอยู่ในโซน เช่น พื้นที่ร้านค้าหลังจุดตรวจ วางแผนพื้นที่เชิงพาณิชย์
เวลาเดินทางระหว่างจุด เวลาที่ใช้จากจุดหนึ่งไปอีกจุด หาคอขวดในกระบวนการทั้งเส้นทาง

อ่านวิธีอ่านเวลาที่อยู่ในพื้นที่ได้เพิ่มเติมในบทความDwell Time คืออะไร

จุดที่ควรวัดในสนามบินและสถานีขนส่ง

สนามบิน: ทางเข้าอาคาร · จุดเช็กอินและจุดฝากสัมภาระ · จุดตรวจค้น · ตรวจคนเข้าเมืองขาออกและขาเข้า · พื้นที่ร้านค้าและร้านอาหารหลังจุดตรวจ · ประตูขึ้นเครื่อง · สายพานรับสัมภาระ · จุดรอแท็กซี่และรถสาธารณะ

สถานีรถไฟและรถไฟฟ้า: ประตูกั้นชำระค่าโดยสาร · ทางเชื่อมระหว่างสาย · ชานชาลา · บันไดและบันไดเลื่อน · ทางเชื่อมไปอาคารข้างเคียง

สถานีขนส่งผู้โดยสาร: จุดจำหน่ายตั๋ว · พื้นที่รอ · ช่องทางขึ้นรถ

ระบบเซ็นเซอร์วัดเวลารอได้อย่างไรโดยไม่ระบุตัวตน

เซ็นเซอร์ 3 มิติติดเพดานเหนือแถวคิว มองเห็นผู้โดยสารเป็นจุดที่เคลื่อนที่ เมื่อจุดหนึ่งเข้าสู่โซนคิว ระบบเริ่มจับเวลา และหยุดเมื่อจุดนั้นออกจากโซนที่จุดบริการ เวลารอจึงวัดจากการเคลื่อนที่จริงของผู้โดยสารแต่ละคนในแถว โดยไม่ต้องรู้ว่าผู้โดยสารคนนั้นเป็นใคร

เซ็นเซอร์ของ Xovis ประมวลผลภาพภายในตัวเครื่อง และส่งออกเป็นข้อมูลตัวเลข เช่น พิกัดการเคลื่อนที่ ไม่มีข้อมูลชีวมิติหรือข้อมูลส่วนบุคคล เรื่องนี้สำคัญกับหน่วยงานที่ต้องดูแลตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล อ่านเพิ่มเติมได้ในบทความระบบนับคนกับ PDPA

ข้อมูลการไหลของผู้โดยสารใช้ทำอะไรได้บ้าง

1. ตัดสินใจหน้างานแบบเรียลไทม์

เมื่อคิวเริ่มยาวเกินระดับที่ตั้งไว้ ระบบแจ้งเตือนให้หัวหน้าหน้างานเปิดช่องบริการเพิ่ม หรือย้ายเจ้าหน้าที่จากจุดที่ว่างกว่า ก่อนคิวจะล้นออกไปกระทบพื้นที่อื่น

2. แจ้งเวลารอให้ผู้โดยสาร

จอแสดงเวลารอโดยประมาณช่วยให้ผู้โดยสารวางแผนได้ เช่น เลือกจุดตรวจที่คิวสั้นกว่า และช่วยลดความกังวลระหว่างรอ

3. วางกำลังคนล่วงหน้า

ข้อมูลย้อนหลังรายชั่วโมงร่วมกับตารางเที่ยวบินหรือตารางเดินรถ ช่วยวางกะเจ้าหน้าที่ให้ตรงช่วงที่ผู้โดยสารหนาแน่น

4. วัดระดับบริการและทำรายงาน

หน่วยงานที่กำหนดเป้าเวลารอ ใช้ข้อมูลต่อเนื่องติดตามผล และใช้ในการคุยกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สายการบิน ผู้ให้บริการภาคพื้น และหน่วยงานรัฐที่ประจำจุดตรวจ

5. วางแผนพื้นที่และการปรับปรุงอาคาร

เมื่อสนามบินและสถานีกำลังขยาย ข้อมูลการไหลจริงช่วยตรวจว่าแบบที่วางไว้รองรับผู้โดยสารได้จริงหรือไม่ และใช้ประกอบการออกแบบอาคารใหม่

6. พื้นที่เชิงพาณิชย์

ผู้โดยสารที่ผ่านจุดตรวจเร็วขึ้นมีเวลาในพื้นที่ร้านค้าและร้านอาหารมากขึ้น ข้อมูลจำนวนคนและเวลาที่อยู่ในโซนพาณิชย์ช่วยวางผังร้านและคุยกับผู้เช่าพื้นที่

7. ความปลอดภัยในวันที่คนหนาแน่น

ในช่วงเทศกาลหรือเหตุขัดข้อง ข้อมูลจำนวนคนในพื้นที่ช่วยให้ทีมปฏิบัติการเห็นจุดที่ใกล้ระดับแออัด และตัดสินใจเรื่องการระบายคนได้เร็วขึ้น

เช็กลิสต์สำหรับเขียนข้อกำหนดเมื่อจัดหาระบบ

ผู้โดยสารเดินผ่านประตูกั้นชำระค่าโดยสารในสถานีรถไฟฟ้า

หน่วยงานที่กำลังเตรียมข้อกำหนดจัดซื้อ (TOR) ควรระบุประเด็นต่อไปนี้ให้ชัด โดยเขียนเป็นความสามารถที่ต้องการ ไม่ผูกกับยี่ห้อใด

  1. พื้นที่ครอบคลุม จุดที่ต้องวัด ขนาดพื้นที่ และความสูงเพดานของแต่ละจุด
  2. ตัวชี้วัดที่ต้องได้ ความยาวคิว เวลารอ อัตราการผ่าน จำนวนคนในพื้นที่ และความถี่ในการอัปเดต
  3. วิธีพิสูจน์ความแม่นยำ กำหนดการทดสอบเทียบกับการนับด้วยคนหรือวิดีโอในช่วงเวลาที่ตกลงกัน แทนการรับตัวเลขที่ผู้ขายอ้าง
  4. การไม่ระบุตัวตน ประมวลผลในตัวอุปกรณ์หรือไม่ เก็บภาพหรือไม่ ข้อมูลที่ส่งออกมีอะไรบ้าง
  5. การเชื่อมต่อข้อมูล รูปแบบการส่งข้อมูลเข้าระบบเดิมของหน่วยงาน เช่น ระบบปฏิบัติการอาคาร ระบบจอแสดงผล และระบบรายงาน
  6. การติดตั้ง การจ่ายไฟ สายสัญญาณ รุ่นสำหรับพื้นที่กลางแจ้งหรือกึ่งกลางแจ้ง
  7. การจัดการอุปกรณ์ระยะไกล ตั้งค่า ตรวจสถานะ และอัปเดตโดยไม่ต้องขึ้นเพดาน
  8. การเก็บข้อมูล ระยะเวลาเก็บ ที่ตั้งเซิร์ฟเวอร์ และสิทธิ์การเข้าถึง
  9. แดชบอร์ดและการแจ้งเตือน ผู้ใช้แต่ละกลุ่มเห็นอะไร และแจ้งเตือนผ่านช่องทางใด
  10. การดูแลหลังติดตั้ง ทีมในประเทศ เวลาตอบสนอง และการปรับเทียบตามรอบ

ระบบติดตามการไหลของผู้โดยสารของ IMAS และ Xovis

IMAS เป็นพันธมิตรของ Xovis ผู้พัฒนาเซ็นเซอร์ 3 มิติจากสวิตเซอร์แลนด์ ที่ใช้งานในสนามบิน ระบบขนส่งสาธารณะ ค้าปลีก และอาคาร

  • นับผู้โดยสารอัตโนมัติ ตรวจจับคิวที่กำลังก่อตัว และวัดจำนวนคนในพื้นที่แบบเรียลไทม์
  • ประมวลผลในตัวเซ็นเซอร์ ส่งออกเป็นข้อมูลตัวเลข ไม่มีข้อมูลชีวมิติหรือข้อมูลส่วนบุคคล
  • ติดตั้งได้หลายระดับความสูง ตั้งแต่เพดานทั่วไปจนถึงโถงสูงตามรุ่น และมีรุ่นสำหรับพื้นที่กลางแจ้ง
  • จ่ายไฟผ่านสายแลน ตั้งค่าและดูแลจากระยะไกล และส่งข้อมูลผ่านโปรโตคอลมาตรฐานเข้าระบบอื่นได้
  • ข้อมูลแสดงผลและวิเคราะห์ต่อได้ในแดชบอร์ด XPERIO

ดูรายละเอียดโซลูชันสำหรับกลุ่มนี้ที่หน้าสนามบินและสถานีขนส่ง และตัวอย่างงานที่หน้าผลงานของเรา

ข้อมูลช่วยให้ทีมปฏิบัติการเห็นภาพเดียวกันและตัดสินใจได้เร็วขึ้น ส่วนการตัดสินใจเปิดช่อง ย้ายคน หรือปรับกระบวนการ ยังเป็นของหัวหน้าหน้างานที่รู้สถานการณ์จริง

คำถามที่พบบ่อย

−Queue management system คืออะไร

คือระบบที่ช่วยบริหารคิว มีทั้งแบบออกบัตรคิวสำหรับงานบริการที่ผู้รับบริการนั่งรอ และแบบวัดคิวจริงด้วยเซ็นเซอร์สำหรับพื้นที่ที่ผู้คนยืนต่อแถว เช่น สนามบินและสถานีขนส่ง

+Crowd management system ต่างจากระบบบริหารคิวอย่างไร

ระบบบริหารคิวเน้นแถวที่จุดบริการ ส่วนระบบบริหารฝูงชนดูภาพรวมของคนทั้งพื้นที่ เช่น ความหนาแน่นในโถง เส้นทางเดิน และจุดที่ใกล้แออัด ระบบเซ็นเซอร์ชุดเดียวกันให้ข้อมูลได้ทั้งสองแบบ

+วัดเวลารอโดยไม่ระบุตัวตนได้จริงหรือ

ได้ เซ็นเซอร์ 3 มิติติดตามการเคลื่อนที่เป็นจุดภายในโซนคิว แล้วจับเวลาตั้งแต่เข้าแถวจนถึงจุดบริการ โดยไม่ต้องรู้ว่าคนนั้นเป็นใคร

+ใช้กับสถานีรถไฟฟ้าได้ไหม

ได้ จุดที่นิยมวัดคือประตูกั้นชำระค่าโดยสาร ทางเชื่อมระหว่างสาย ชานชาลา และบันไดเลื่อน

+ควรเริ่มจากจุดไหน

เริ่มจากจุดที่เป็นคอขวดชัดที่สุดและมีผลต่อประสบการณ์ผู้โดยสารมากที่สุด เช่น จุดตรวจค้นหรือตรวจคนเข้าเมือง แล้วขยายไปตามเส้นทางของผู้โดยสาร

กำลังวางแผนระบบวัดคิวหรือการไหลของผู้โดยสาร

ทีม IMAS ช่วยสำรวจพื้นที่ ออกแบบตำแหน่งเซ็นเซอร์ และให้ข้อมูลประกอบการเตรียมข้อกำหนดได้ รายละเอียดและค่าใช้จ่ายแจ้งในใบเสนอราคา

นัดคุยโครงการ · ดูโซลูชันสำหรับสนามบินและสถานีขนส่ง

แหล่งอ้างอิง

  • รายงานข่าวผลประกอบการ บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) ปีงบประมาณ 2569 (จำนวนผู้โดยสาร ต.ค. 2568–มิ.ย. 2569)
  • รายงานข่าวแผนขยายท่าอากาศยานของ บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) (เป้าหมายรองรับผู้โดยสารปี 2577)
  • Xovis AG. Sensor technology และ PC-Series Selection Guide (2024). เว็บไซต์ xovis.com